Сура 2 Ал-Бақара (Гов)

وَلَا تَنْكِحُوا الْمُشْرِكَاتِ حَتَّىٰ يُؤْمِنَّ ۚ وَلَأَمَةٌ مُؤْمِنَةٌ خَيْرٌ مِنْ مُشْرِكَةٍ وَلَوْ أَعْجَبَتْكُمْ ۗ وَلَا تُنْكِحُوا الْمُشْرِكِينَ حَتَّىٰ يُؤْمِنُوا ۚ وَلَعَبْدٌ مُؤْمِنٌ خَيْرٌ مِنْ مُشْرِكٍ وَلَوْ أَعْجَبَكُمْ ۗ أُولَٰئِكَ يَدْعُونَ إِلَى النَّارِ ۖ وَاللَّهُ يَدْعُو إِلَى الْجَنَّةِ وَالْمَغْفِرَةِ بِإِذْنِهِ ۖ وَيُبَيِّنُ آيَاتِهِ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ

(Эй мусалмонон!) Занони мушрикаро ба занӣ магиред, то ин ки (ба Аллоҳи якто ва ба пайғамбари ӯ Муҳаммад (дуруду паёми Аллоҳ бар ӯ бод) ) имон оранд. Ва ҳароина, канизаки муъмина (-и боимон) аз зани (озоди) мушрика беҳтар аст, агарчӣ ӯ (ба сабаби зебогӣ ва ё мол ва ё мансаб ва ё насабаш) ба шумо писанд ояд. Ва (занони муъминаро) ба мардони мушрик ба занӣ мадиҳед, то ин ки (ба Аллоҳи якто ва ба пайғамбари ӯ Муҳаммад (дуруду паёми Аллоҳ бар ӯ бод)) имон оранд. Ва ҳароина, бандаи муъмин аз марди (озоди) мушрик беҳтар аст, ҳарчанд ки ӯ (ба сабаби зебогӣ ва ё мол ва ё мансаб ва ё насабаш) ба шумо писанд ояд. Он гурӯҳ (, яъне занону мардони мушрики кофир) шуморо (бо суханон ва кирдору ҳоли худ) ба сӯи дӯзах мехонанд (ва аз ин рӯ шоистаи заношавҳарӣ нестанд) ва Аллоҳ ба дастури худ, шуморо (бо забони фиристодагонаш бо имон овардан ва кирдори шоиста) ба сӯи биҳишт ва омурзиш мехонад. Ва оятҳои худро барои шумо равшан месозад (ва тамоми ҳукмҳоро аз неку бад ва ҳалолу ҳаром ва поку палид ва ҳақу ботил ба эшон меомузад) то бошад, ки эшон (ҳушёр гарданд ва) панд пазиранд.
2:221
وَيَسْأَلُونَكَ عَنِ الْمَحِيضِ ۖ قُلْ هُوَ أَذًى فَاعْتَزِلُوا النِّسَاءَ فِي الْمَحِيضِ ۖ وَلَا تَقْرَبُوهُنَّ حَتَّىٰ يَطْهُرْنَ ۖ فَإِذَا تَطَهَّرْنَ فَأْتُوهُنَّ مِنْ حَيْثُ أَمَرَكُمُ اللَّهُ ۚ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ التَّوَّابِينَ وَيُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِينَ

[Чун занони ҷуҳудон ҳайз медиданд, ҷуҳудон бо эшон хӯрок намехӯрданд ва бо эшон дар якҷо намезистанд, пас ёрони Пайғамбар аз ӯ пурсиданд, ин оят фуруд омад[["Саҳиҳ"-и Муслим; 302.]] :] Ва (эй Муҳаммад,) туро аз ҳайз мепурсанд (, ки дар ин ҳол бо занон чӣ бояд кард оё ҳамроҳашон хӯрдану нӯшидан ва хуфтану зистан равост, ё ки монанди одоти рӯзгори ҷоҳилият ва монанди ҷуҳудон, то пок гаштан аз эшон дур шавем). Бигӯ, ки вай (, яъне ҳайз) ранҷ аст (, ки аз бадбӯӣ ва нопокии он занро ранҷ мерасад), пас аз (ҷимои) занони худ дар ҳайз яксӯ шавед (ва гӯша бигиред) ва ба эшон (баҳри ҷимоъ) наздик машавед, то ин ки (аз хуни ҳайз) пок шаванд. Пас чун (бо об барои намоз, сару тан шустанд ва) покиза шуданд, пас дар онҷое[[Ин оят таҳрими ҷимои занонро дар пушт, яъне дар дубур дар бар мегирад.]] ки Аллоҳ шуморо фармуда (ва раво) дошта аст ба эшон (ба ҷимоъ) бирасед (, яъне бо эшон дар макони зодашудани фарзанд бихуспед, на дар пушти занон). Ҳароина, Аллоҳ тавбакоронро (ки аз гуноҳҳо тавба мекунанд) дӯст медорад (ва муздашонро медиҳад ва гиромияшон медорад) ва покизагонро дӯст медорад (, ки аз палидиҳо худро покиза мекунанд).
2:222
نِسَاؤُكُمْ حَرْثٌ لَكُمْ فَأْتُوا حَرْثَكُمْ أَنَّىٰ شِئْتُمْ ۖ وَقَدِّمُوا لِأَنْفُسِكُمْ ۚ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاعْلَمُوا أَنَّكُمْ مُلَاقُوهُ ۗ وَبَشِّرِ الْمُؤْمِنِينَ

[Ҷуҳудон мегуфтанд, ки агар занро аз ақибаш дар макони зоишгоҳ муҷомаат кунанд, фарзанд олус ва чашмкож мерӯяд, онгоҳ ин оят дар посухи онон фуруд омад[["Саҳиҳ"-и Бухорӣ; 4528 ва "Саҳиҳ"-и Муслим; 1435.]] :] Занони шумо киштзори[[Аллоҳи бузургвор занро киштзор номида аст, гӯё нутфа дона ва фарзанд кишту ҳосили кишт аст, зеро чун киштзор корида шавад, кишт мерӯяд ва чун фавҳар бо занаш мехобад, ба дастури Аллоҳ фарзанд зода мешавад.]] (фарзандони) шумоанд (, ки дар он киштзор, гиёҳи фарзандони худро мекоред). Пас, ҳар гуна ки хоҳед ба киштзори (фарзандони) хеш биёед[[Дар ин оят низ таҳрими ҷимои занон дар дубури эшон аст, зеро Аллоҳи кирдигор ҷимоъро фақат дар мавзеъи кишти фарзанд раво дошта аст. Ва ҳадисҳои зиёде аз Пайғамбар дар хусуси таҳрими ҷимоъ дар дубури занон ва дар бораи лаънат хондани кунандаи ин кори палид ворид гашта аст.]] (, хоҳ истода ва ё нишаста ва ё хобида аз пеш ва ё аз пас, валекин, ба шарте ки дар макони кишт, дар шикофи шармгоҳ, дар сӯрохии зоишгоҳ бошад, яъне дар ҷое ки фарзанд зода мешавад ҷимоъ кунед ва ҳангоми ҳайзу нифос бо онон ҳамхоба нашавед.) Ва барои (раҳоии) хештан (дар рӯзи қиёмат кирдори накӯ ва фарзандони шоистаро) пеш фиристед! Ва аз (маъсиятҳо ва наҳйҳои) Аллоҳ битарсед ва бидонед, ки шумо бо ӯ вохӯрандагонед (ва ӯ шуморо бо кирдоратон ҷазо медиҳад). Ва муъминон (-и парҳезгор)-ро (ба пирӯзии бузург, ба биҳишт) мужда бидеҳ!
2:223
وَلَا تَجْعَلُوا اللَّهَ عُرْضَةً لِأَيْمَانِكُمْ أَنْ تَبَرُّوا وَتَتَّقُوا وَتُصْلِحُوا بَيْنَ النَّاسِ ۗ وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ

[Парвардигори ҷаҳониён бандагонашро наҳй мекунад, ки бо номи ӯ савганд ёд карданро мониаи анҷом додани корҳои накӯ гардонанд, то савганд ёд кардан, эшонро аз тарки гуноҳ боздорад, монанди ин ки савганд хӯрад, ки ба фалон кас садақа намедиҳам ва ё савганд ёд кунад, ки миёни ду нафар оштӣ намеандозам...] Ва (номи) Аллоҳро барои савгандҳои хеш монеа (ва дастафзор ва баҳона) масозед, ки накӯкорӣ кунед ва парҳезгорӣ намоед ва миёни мардум ислоҳ варзед (, чунончи агар савгвнд ёд кардед, ки ба Худо, ин корро намекунам ва ё ба Худо он корро мекунам ва ин кори накӯро анҷом намедиҳам, беҳтар он аст, ки кори хайрро анҷом диҳед ва каффорати савгандро бидиҳед ва магӯед, ки ман савганд ёд кардам ва савгандамро намешиканам ва бо ин кор хештанро аз накӯкорӣ бозмадоред). Ва Аллоҳ (ба суханон ва кирдору аҳволу шумо) шунавои доност.
2:224
لَا يُؤَاخِذُكُمُ اللَّهُ بِاللَّغْوِ فِي أَيْمَانِكُمْ وَلَٰكِنْ يُؤَاخِذُكُمْ بِمَا كَسَبَتْ قُلُوبُكُمْ ۗ وَاللَّهُ غَفُورٌ حَلِيمٌ

Аллоҳ шуморо ба беҳудагӯӣ дар савгандҳоятон[[Дар маъсияти Аллоҳ, вафо на ба савганд аст ва ба назр ва на дар буридан аз хешовандон ва на дар ончӣ зердаст ва милки шахс набошад, нигаред, "Саҳиҳ"-и Бухорӣ; 6663.]] (дар дунё бо кафорат ва дар охират бо уқубат) муохаза намекунад (, монанди ин ки бигӯед, "оре, ба Худо" ва "на, ба Худо"), валекин, шумо (дар охират) ба ончӣ муохаза мекунад, ки дилҳои шумо қасд (-и кори баде ва ё дурӯғгӯӣ ё шикастани савганд) карда аст (ва ба чизе ба дурӯғ савганд ёд кардаед, ки он гузашта аст ва шумо медонед, ки он савганд дурӯғ аст). Ва Аллоҳ омурзандаи (беҳудагуиҳои шумо ва дар кайфар кардани шумо) бурдбор аст (, ки уқубути бандагонашро таъхир меандозад).
2:225
لِلَّذِينَ يُؤْلُونَ مِنْ نِسَائِهِمْ تَرَبُّصُ أَرْبَعَةِ أَشْهُرٍ ۖ فَإِنْ فَاءُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Он касонро, ки занонашонро ило мекунанд[["Ило" савганд хӯрдани шавҳар бар тарки мубоширати занаш аст ва "ило" барои таъдиби занон равост, вале бояд ки аз чаҳор моҳ нарасад. Ва Пайғамбари гиромӣ (дуруду паёми Аллоҳ бар ӯ бод) занонашро барои таъдиб як моҳ "ило" карда буд.]] (ва савганд ёд мекунанд, ки бо занони худ, то муддате ҳамхобагӣ намекунанд), чаҳор моҳ интизор кашидан лозим аст (, онгоҳ занонашонро ё бозмегардонанд ё ки талоқ медиҳанд). Пас, агар (аз ин савганд бо муоширати занонашон) бозгаштанд, пас (кафорати савгандро доданд). Ҳароина, Аллоҳ (ба ончӣ шумо дар ҳаққи занони худ тақсир кардаед,) омурзгори меҳрубон аст.
2:226
وَإِنْ عَزَمُوا الطَّلَاقَ فَإِنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ

Ва агар ҷудоӣ(, яъне талоқ)-ро қасд карданд, пас ҳароина, Аллоҳ шунавои доност.
2:227
وَالْمُطَلَّقَاتُ يَتَرَبَّصْنَ بِأَنْفُسِهِنَّ ثَلَاثَةَ قُرُوءٍ ۚ وَلَا يَحِلُّ لَهُنَّ أَنْ يَكْتُمْنَ مَا خَلَقَ اللَّهُ فِي أَرْحَامِهِنَّ إِنْ كُنَّ يُؤْمِنَّ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ ۚ وَبُعُولَتُهُنَّ أَحَقُّ بِرَدِّهِنَّ فِي ذَٰلِكَ إِنْ أَرَادُوا إِصْلَاحًا ۚ وَلَهُنَّ مِثْلُ الَّذِي عَلَيْهِنَّ بِالْمَعْرُوفِ ۚ وَلِلرِّجَالِ عَلَيْهِنَّ دَرَجَةٌ ۗ وَاللَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ

Ва занони талоқшуда бар хештан се бенамозиро бипоянд (ва пас аз поён ёфтани иддаташон шавҳар кунанд) ва эшонро (, яъне он занонро) раво нест, ки ончиро пинҳон доранд, ки Аллоҳ дар заҳдонҳои эшон (аз фарзандон) офарида аст (ва ё ки чун ҳайз бибинанд онро пинҳон доранд ва ба шавҳарҳояшон нагӯянд ва ё ки ҳайз набинанд ва гӯянд, ки ҳайз дидем), агар эшон (яъне он занон) ба Аллоҳ ва рӯзи бозпасин имон овардаанд (ва аз иқоби ӯ метарсанд). Ва шавҳарони эшон дар ин ҳол (, яъне дар иддаташон) ба бозгардонидани эшон (ба зании худ аз дигарон) сазовортаранд, агар эшон (яъне шавҳарон) ислоҳ (ва накӯкорӣ)-ро хоҳанд (ва агар шавҳарон ба ҷои ислоҳу хайр зиёнро ба занони худ хоҳанд, пас эшон ба бозгардондани эшон сазовор нестанд). Ва эшонро (, яъне занонро бар шавҳарон ҳақҳост) монанди он ки (шавҳаронро) бар эшон (яъне бар занон) ба писандидагӣ (ҳақҳо)-ст[[Ҳаққи шавҳар бар занаш ин аст, ки дар ҳар ҳоле, ки бошад ғайри ҳайз ва нифос аз ҳамхуспидан бо шавҳараш саркашӣ накунад ва касеро ки шавҳараш дӯст надорад бе иҷозати ӯ ба хона надарорад, агарчӣ падар ё модар ва ё бародараш бошад ва фарзандонашро нигоҳу бин кунад ва молу дороии шавҳарашро ҳифз кунад ва хонаро бирӯбад ва либосҳои шавҳарашро бишӯяд ва хӯрок бипазад ва шавҳар низ дар ин корҳо ба ӯ ёварӣ кунад ва зан худро назди шавҳараш биорояд ва шавҳар низ худро назди занаш ороиш диҳад. Ва хӯрдану нӯшидан ва пӯшидани зан бар гардани шавҳар аст, ки аз ончӣ мехурад ба занаш хӯронад ва агар барои худ пироҳане бихарад, барои занаш низ бихарад ва бо занаш дуруштию дағалӣ ва носазогӯӣ ва дашном накунад. Агар зан мухолифати зиёд кунад ва шавҳар ночор монад, ӯро бизанад, вале задан сахту ҷонгудоз набошад, ки аз он асаре ё сиёҳие боқӣ мемонад ва бар рӯи зану кӯдакони худ ҳаргиз назанад.]] (, монанди рафтори накӯ ва тарки зиёну осеб, пас ҳар кадоме аз эшон бояд, ҳаққи дигареро ба ҷой оварад). Ва мардонро (бо ҳимоя ва харҷ) бар эшон (, яъне бар занон дар офариниш ва хулқ ва сарварӣ ва манзалат ва ) баландӣ (-ву бартарӣ) аст (, пас занон шавҳарони худро ба некӯӣ фармонбардорӣ кунанд). Ва Аллоҳ (бар саркашон) забардасти (ва дар кори шариати худ) донишманд аст.
2:228
الطَّلَاقُ مَرَّتَانِ ۖ فَإِمْسَاكٌ بِمَعْرُوفٍ أَوْ تَسْرِيحٌ بِإِحْسَانٍ ۗ وَلَا يَحِلُّ لَكُمْ أَنْ تَأْخُذُوا مِمَّا آتَيْتُمُوهُنَّ شَيْئًا إِلَّا أَنْ يَخَافَا أَلَّا يُقِيمَا حُدُودَ اللَّهِ ۖ فَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا يُقِيمَا حُدُودَ اللَّهِ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَا فِيمَا افْتَدَتْ بِهِ ۗ تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ فَلَا تَعْتَدُوهَا ۚ وَمَنْ يَتَعَدَّ حُدُودَ اللَّهِ فَأُولَٰئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ

[Дар оғози Ислом, агар мард занашро сад бор талоқ мекард, ӯ дар бозгардонидани ӯ дар иддаташ сазовортар буд ва чун аз ин кор ба занон зарар мерасид, Аллоҳ талоқро то се бор кӯтоҳ намуд ва як талоқу ду талоқро руҷъа гардонид, валекин дар бори саввум талоқро талоқи ошкоро гардонид. Марде аз ансор занашро талоқ медод, чун иддати зан наздик меомад, ки ба поён расад боз занашро бозмегардонид ва ин корро чандин бор такрор намуд то ин ки ин оят фуруд омад:] Талоқ (-и раҷъӣ) ду бор аст. Онгоҳ, (шавҳар ихтиёр дорад ё занро) ба хушӣ (ва писандидагӣ бозгардонаду) нигоҳ дорад ё ба некӯӣ (бе ранҷу зиён ва бо адои ҳуқуқи эшон) раҳо кунад ва (эй шавҳарон,) барои шумо ҳалол нест, ки (занонатонро танг оваред ва) ончиро биситонед, ки ба эшон (, яъне ба занон аз маҳру кобин) чизе додаед, магар онгоҳ, ки ҳар ду (марду зан) битарсанд, ки (аз сабаби муомилаи бад бо ҳамдигар) ҳудуди Аллоҳро (дар ҳуқуқи заношавҳарӣ) барпо надоранд. Пас агар битарсанд, ки (аз бадии муомала) марзҳои Аллоҳро (дар ҳуқуқи заношавҳарӣ) барпо надоранд, онгоҳ бар он ҳар ду (бар марду зан) гуноҳе нест, дар ончӣ зан (аз моли худ) ба иваз (-и гирифтани талоқ ба шавҳараш) дода аст[["Хулъ" дар ин ҳолатҳо раво аст: Агар зан шавҳарашро ба сабаби халқаш ва ё хулуқаш ва ё нуқсон дар баданаш дӯст надорад ва ҳамроҳи ӯ зистанро тоқат накунад ва ё битарсад, ки агар ҳамроҳи ӯ зиндагӣ кунад, фармудаҳои Аллоҳро ба ҷой оварда натавонад ва шавҳар дар ҳаққи ӯ ситамгор набошад, пас дар ин ҳол равост, ки зан барои талоқи худ ба шавҳараш мол бидиҳад ва ин талоқ "хулъ" ном дорад.]] (ва ё аз маҳри худ даст кашида аст). Ин (ҳукм)-ҳо (дар хусуси талоқ ва талоқи раҷъӣ ва хулъ) марзҳои Аллоҳанд, пас аз онҳо дармагузаред ва ҳар кӣ аз марзҳои Аллоҳ даргузарад (ва марзи ҳалолро шикаста ба марзи ҳаром пой бигузорад), пас он гурӯҳ ситамгоронанд (, ки ба ҷони худ ситам варзида, хештанро ба хашму азоби Аллоҳ афкандаанд).
2:229
فَإِنْ طَلَّقَهَا فَلَا تَحِلُّ لَهُ مِنْ بَعْدُ حَتَّىٰ تَنْكِحَ زَوْجًا غَيْرَهُ ۗ فَإِنْ طَلَّقَهَا فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَا أَنْ يَتَرَاجَعَا إِنْ ظَنَّا أَنْ يُقِيمَا حُدُودَ اللَّهِ ۗ وَتِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ يُبَيِّنُهَا لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ

Пас, агар ӯро (яъне занро бори саввум) талоқ дод, онгоҳ он зан баъд аз он (талоқи саввум) барои он мард ҳалол нест, то ин ки он зан ғайри ӯ ба дигаре шавҳар кунад (ва дар бистари хоб ширинии ҳамдигарро бичашанду аз якдигар ком биситонанд). Пас агар (шавҳари дуввум он занро пас аз ком бардоштан, бо ихтиёри худ) талоқ диҳад (ва ё аз ҷаҳон даргузарад), онгоҳ бар он ҳар ду (бар зани талоқшуда ва шавҳари якумаш) ҳеҷ гуноҳе нест, ки пас (аз поён расидани иддат) ба ҳам (ба никоҳ) бозгарданд (ва аз нав паймони никоҳ банданд, вале бад-ин шарт ки) агар пиндоранд, ки ҳар ду марзҳои Аллоҳро барпо медоранд (ва бо накӯӣ ҳамзистӣ мекунанд ва ҳар яке ҳуқуқи дигарро риоя менамояд). Ва ин (ҳукм)-ҳо (шариат ва ҳукмҳову) марзҳои Аллоҳанд, ки (Аллоҳ) онҳоро барои қавме ки медонанд, равшан месозад (, зеро донишмандон дар назди марзҳои Аллоҳ бозмеистанд ва аз онҳо дарнамегузаранд).
2:230
وَإِذَا طَلَّقْتُمُ النِّسَاءَ فَبَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَأَمْسِكُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ أَوْ سَرِّحُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ ۚ وَلَا تُمْسِكُوهُنَّ ضِرَارًا لِتَعْتَدُوا ۚ وَمَنْ يَفْعَلْ ذَٰلِكَ فَقَدْ ظَلَمَ نَفْسَهُ ۚ وَلَا تَتَّخِذُوا آيَاتِ اللَّهِ هُزُوًا ۚ وَاذْكُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَمَا أَنْزَلَ عَلَيْكُمْ مِنَ الْكِتَابِ وَالْحِكْمَةِ يَعِظُكُمْ بِهِ ۚ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ

(Эй мардумон!) Чун занонро талоқ (-и риҷъӣ[[Талоқи риҷъӣ ё раҷъӣ талоқест, ки дар иддати он шавҳар метавонад аз талоқ руҷӯъ кунад ва никоҳро ба ҳолати аввал баргардонад. ]]) додед, пас ба муддати худ расиданд (ва ба поёни иддаташон наздик гаштанд), онгоҳ эшонро (барои исмати никоҳи худ баргардонед) бо писандидагӣ (бо хушхӯӣ ва рафтори накӯ дар хонаҳоятон) нигоҳ доред ё эшонро бо писандидагӣ (бо адо наудани тамоми ҳуқуқашон ва бе дашному носазогӯӣ ва озору душманӣ) раҳо созед (, то иддаташон ба поён расад ва аз ҳам ҷудо шавед ва муддати иддаташонро дароз макунед) ва эшонро (, яъне занонро бо раҷъа) барои зиён (ва озор) расонидан нигоҳ мадоред то аз ҳад (-и некӣ ба ба ҳади озору бадӣ) даргузаред (ва эшонро ситам макунед то барои талоқи худ фидя бидиҳанд). Ва ҳар ки чунин кунад (ва занашро барои зиёну озор расонидан баргардонад то ӯро барои талоқ гирифтан ба додани фидя маҷбур кунад) пас ба дурустӣ бар худ ситам варзида аст (ва хештанро ба азоби Аллоҳ наздик карда аст) ва оятҳои Аллоҳро (бо сустангорӣ ва мухолифати онҳо) ба тамасхур (ва ба беҳудагӣ) магиред (, монанди ин ки касе занашро талоқ диҳад ва чун иддаташ наздик ояд ки ба поён расад, ӯро баргардонад ва гӯяд, ки ман ба шӯхӣ талоқаш додам ва ё ки ба дигаре гӯяд, ки духтарамро ба ту ба занӣ додам ва пас бигӯяд, ки ман ин суханро бо ҳазл гуфтам ва ё ин ки занашро ба бозӣ талоқ кунад). Ва неъматҳои Аллоҳро (, яъне Исломро ки дини доду накӯкориву меҳрубонист,) бар хештан ёд кунед (ва фармудаҳои ӯро ба ҷой оваред ва аз наҳйҳояш дурӣ ҷӯед) ва ончиро, ки ба шумо аз китоб (-и Қуръон) ва дониш (-и суннат ва аҳкоми шариат) фуруд оварда аст, ки он шуморо (бо тарсонидан аз азобаш ва бо фармудаҳо ва наҳйҳояш) панд медиҳад (ва ҳалолу ҳаромро бароятон ошкор месозад, то ин неъматҳоро бо тоату амал намудан шукр варзед ва роҳи рост ёбед ва ба хушбахтии ҳарду ҷаҳон комгор шавед). Ва аз Аллоҳ (дар ҳама корҳо) битарсед (ва гуноҳ маварзед) ва бидонед, ки ҳароина, Аллоҳ ба ҳама чиз доност (ва чизе аз ӯ ниҳон намонад).
2:231
وَإِذَا طَلَّقْتُمُ النِّسَاءَ فَبَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَلَا تَعْضُلُوهُنَّ أَنْ يَنْكِحْنَ أَزْوَاجَهُنَّ إِذَا تَرَاضَوْا بَيْنَهُمْ بِالْمَعْرُوفِ ۗ ذَٰلِكَ يُوعَظُ بِهِ مَنْ كَانَ مِنْكُمْ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ ۗ ذَٰلِكُمْ أَزْكَىٰ لَكُمْ وَأَطْهَرُ ۗ وَاللَّهُ يَعْلَمُ وَأَنْتُمْ لَا تَعْلَمُونَ

Ва чун занонро талоқ додед, пас ба муддати худ расиданд (ва иддаташон ба поён омад), онгоҳ (эй валиёни амри занон,) эшонро (яъне занонро) танг маёваред (ва манъ макунед), ки шавҳарони (пешинаи) худро никоҳ кунанд, вақте ки (шавҳарон ва занон) бо якдигар бо писандидагӣ (аз рӯи шариат) миёни худ розӣ гаштанд (ва аз ончӣ байнашон гузашта буд пушаймон шуданд. [Маъқил писари Ясор (Аллоҳ аз ӯ хушнуд бод) дар замони Пайғамбар (с) хоҳараш Ҷумайлро ба Абул-бадоҳ писари Осими Ансорӣ ном марде ба занӣ дод ва пас аз муддате Абулбадоҳ Ҷумайлро як талоқ дод ва ӯро бознагардонид, то ин ки иддаташ ба охир расид. Пас Абулбадоҳ бори дигар занашро хостгорӣ кард, аммо Маъқил писари Ясор рад кард ва гуфт, ки ман туро бо хоҳарам икром кардам ва ӯро ба заният додам ва ту талоқаш кардӣ, ба Аллоҳ савганд, ки ӯ ба сӯи ту ҳаргиз бар нахоҳад гашт. Пас Аллоҳ фуруд овард, ки ...فَلَا تَعْضُلُوهُنَّ أَنْ يَنْكِحْنَ أَزْوَاجَهُنَّ... ва чун Маъқил писари Ясор ин оятро шунид гуфт: "Парвардигорамро шунидам ва фармонбардорияш кардам" ва Абулбадоҳро назди худ хонд ва гуфташ: "Хоҳарамро ба никоҳат даровардам ва икромат намудам"[[Нигаред "Саҳиҳ"-и Бухорӣ; 4529, 5130, 5331 ва "Фатҳул-борӣ" 4977.]].] (Эй мардумон!) Бад-ин (ҳукми Аллоҳ)[[Ҳукми наҳйи манъ кардани занон аз ин ки шавҳарони пешинаи худро никоҳ кунанд.]] касе панд дода мешавад, ки аз миёни шумо ба (шариати) Аллоҳ ва (подошу кайфари) рӯзи бозпасин имон меорад (ва фармонҳои Аллоҳ ва Фиристодаи ӯро мепазирад ва аз наҳйҳояш парҳез мекунад). Ин кор (тарки боздоштани занон аз никоҳ ва пайравии шариати Аллоҳ) барои (обрӯ ва суди) шумо (беҳтар ва) хуштар (ва аз шакку гумонҳои палид ва гуноҳҳо барои дилҳои шумо) покизатар аст. Ва Аллоҳ (суду зиёни шуморо аз шумо беҳтар) медонад ва шумо (суду зиёни худро) намедонед (пас фармудаҳои Аллоҳро пайравӣ кунед).
2:232
وَالْوَالِدَاتُ يُرْضِعْنَ أَوْلَادَهُنَّ حَوْلَيْنِ كَامِلَيْنِ ۖ لِمَنْ أَرَادَ أَنْ يُتِمَّ الرَّضَاعَةَ ۚ وَعَلَى الْمَوْلُودِ لَهُ رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ ۚ لَا تُكَلَّفُ نَفْسٌ إِلَّا وُسْعَهَا ۚ لَا تُضَارَّ وَالِدَةٌ بِوَلَدِهَا وَلَا مَوْلُودٌ لَهُ بِوَلَدِهِ ۚ وَعَلَى الْوَارِثِ مِثْلُ ذَٰلِكَ ۗ فَإِنْ أَرَادَا فِصَالًا عَنْ تَرَاضٍ مِنْهُمَا وَتَشَاوُرٍ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَا ۗ وَإِنْ أَرَدْتُمْ أَنْ تَسْتَرْضِعُوا أَوْلَادَكُمْ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ إِذَا سَلَّمْتُمْ مَا آتَيْتُمْ بِالْمَعْرُوفِ ۗ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ

Ва модарон бояд фарзандони худро ду соли пурра шир бидиҳанд, (ин ҳукм) барои касест, ки хоҳад ширдеҳиро ба анҷом расонад. Ва бар падар (баҳри ширдиҳӣ додан) рӯзӣ ва пӯшоки эшон (яъне рӯзӣ ва пушоки модарон) бо писандидагӣ (ба андозаи тавоноияш ва бе исроф) лозим аст. Ҳеҷ кас таклиф карда намешавад, магар ба андозаи тавоноияш. Ва модар (ба сабаби фарзандаш) газанд (ва ранҷ) карда машавад (, агар ширдиҳии фарзандашро нахост, маҷбураш макунед ва агар ширдиҳии фарзандашро хоҳад, фарзандро аз ӯ ба зӯрӣ маситонед) ва на падар ба сабаби фарзандаш (газанду ранҷ карда шавад, монанди ин ки модар фарзандашро ба шавҳараш бидиҳад, то ӯ дар тарбияташ заҳмат бинад ва ё чизеро талаб кунад, ки ҳаққи ӯ нест) ва (агар кӯдакро падар набошад) бар ворис (-и падар), монанди ҳамин лозим аст (, яъне ончӣ ки бар падари кӯдак дар зиндагиаш рӯзӣ ва пӯшок додан бар модарон воҷиб буд). Пас, агар ҳар ду (, яъне падару модар) аз рӯи ризомандӣ ва машварати якдигар (аз ширдиҳӣ) ҷудо кардан (–и фарзандашон)-ро хоҳанд (, ки ӯро пеш аз ду сол аз ширдиҳӣ боз кунанд), онгоҳ, бар он ҳар ду (дар ин кор) гуноҳе нест. (Агар падару модари фарзанд бо сабабе аз асбоб бо ҳам розӣ гаштанд, ки кӯдакро падараш зери парастории худ бигирад, онгоҳ ҳеҷ боке нест, ки фарзандашонро каси дигар шир бидиҳад, чунончи Аллоҳ мефармояд: Эй падарон!) Ва чун хостед барои (ширдиҳии) фарзандони худ (ғайр аз модаронашон ширдиҳанда биҷӯед ва) дояи ширдеҳ бигиред пас бар шумо гуноҳе нест чун (аз дили пок) бо писандидагӣ, ончиро, ки (аз музди ширдиҳӣ) додаед (ба доягон) бисупоред. Ва (дар ҳама кирдору гуфтор ва рафтору пиндори худ) аз Аллоҳ битарсед ва бидонед, ки ҳароина, Аллоҳ бад-ончи мекунед биност.
2:233
وَالَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنْكُمْ وَيَذَرُونَ أَزْوَاجًا يَتَرَبَّصْنَ بِأَنْفُسِهِنَّ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَعَشْرًا ۖ فَإِذَا بَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيمَا فَعَلْنَ فِي أَنْفُسِهِنَّ بِالْمَعْرُوفِ ۗ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ

Ва касоне ки аз миёни шумо бимиранд ва занонро бигузоранд, бояд ки эшон (, яъне занон аз пӯшидани пироҳани зебои рангоранг, ороиш ва хушбӯӣ ва атру сурмаву ҳино ва аз хостгорӣ ва шавҳаркунӣ худдорӣ кунанд ва) бар хештан (дар хонаҳои шавҳарҳояшон) чаҳор моҳу даҳ шаб[[Ҳикмат дар чаҳор моҳу даҳ шаб дар ин аст, ки баъд аз чаҳор моҳ яъне баъди як саду бист рӯз ҷони кӯдак дамида мешавад ва обистан будани зан маълум мегардад.]] интизор кашанд[[Вале, иддати занони обистан то фурӯ ниҳодани бори эшон аст.]]. Пас чун ба муддати худ расиданд (ва иддаташон сар омад), онгоҳ (эй валиёни амри занон,) бар шумо гуноҳе нест, дар ончӣ он занон бо писандидагӣ (аз рӯи шариат) дар ҳаққи хештан кунанд (ва хештанро ороиш диҳанду барои хостгорӣ ва издивоҷи ҳалолу покиза омода шаванд). Ва Аллоҳ бад-ончӣ (ба ниҳону ошкоро) мекунед, огоҳ аст.
2:234
وَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيمَا عَرَّضْتُمْ بِهِ مِنْ خِطْبَةِ النِّسَاءِ أَوْ أَكْنَنْتُمْ فِي أَنْفُسِكُمْ ۚ عَلِمَ اللَّهُ أَنَّكُمْ سَتَذْكُرُونَهُنَّ وَلَٰكِنْ لَا تُوَاعِدُوهُنَّ سِرًّا إِلَّا أَنْ تَقُولُوا قَوْلًا مَعْرُوفًا ۚ وَلَا تَعْزِمُوا عُقْدَةَ النِّكَاحِ حَتَّىٰ يَبْلُغَ الْكِتَابُ أَجَلَهُ ۚ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ مَا فِي أَنْفُسِكُمْ فَاحْذَرُوهُ ۚ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ غَفُورٌ حَلِيمٌ

Ва бар шумо гуноҳе нест дар ончӣ ки бо он (сухан) дар бораи хостгории занон (-и шавҳармурда) сухани сарбаста (, яъне ба киноя) гуфтед (, монанди ин ки бигӯед, орзу дорам, ки Парвардигорам маро бо зане шоиста шод гардонад ё ки хоҳиши зангирӣ дорам ё ин ки ҳам акнун ба зане накӯ ниёз дорам ё ки бигӯед хушам меояд, ки пас аз поён омадани иддат бо ман машварат кунӣ,[["Саҳиҳ"-и Бухорӣ; 5124 ва "Ал-Маватта"-и Молик; саҳ. 524.]]) ё дар дилҳои худ (қасди никоҳро) пинҳон доштед. Аллоҳ донист, ки шумо эшонро (яъне занонро бо нийяти хостгорӣ) ёд мекунед, вале эшонро ба ниҳон ваъда (-и зангирӣ ва издивоҷ) мадиҳед (ва бо ниҳон аз эшон паймон магиред, ки баъд аз поён ёфтани иддат ғайр аз шумо касеро шавҳар накунанд ё ба эшон магӯед, ки ман ошиқи туям ва ман туро ба занӣ хоҳам гирифт), магар ин ки сухани писандида бигӯед (, ки онро шаръ дастур дода аст, чун ба валии зан бигӯед, ки ӯро ба шавҳар мадеҳ, то ин ки маро огоҳ кунӣ). Ва бастани никоҳро қасд макунед, то ин ки (иддати) фарзгашта ба муддати (поёни) худ бирасад (ва иддат поён ёбад) ва бидонед, ки Аллоҳ ончиро (аз хусуси занон) дар дилҳои шумо (аз неку бад) аст, медонад. (Агар ҳангоми иддат қасди бастани никоҳ доред,) аз ӯ парҳез кунед (ва аз ӯ битарсед, ки ӯ шуморо иқоб мекунад) ва бидонед, ки Аллоҳ (бар парҳезгорон) омурзанда (ва бар гунаҳгорон) бурдбор аст (, ки уқубатро аз эшон таъхир меандозад то тавба кунанд).
2:235
لَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ إِنْ طَلَّقْتُمُ النِّسَاءَ مَا لَمْ تَمَسُّوهُنَّ أَوْ تَفْرِضُوا لَهُنَّ فَرِيضَةً ۚ وَمَتِّعُوهُنَّ عَلَى الْمُوسِعِ قَدَرُهُ وَعَلَى الْمُقْتِرِ قَدَرُهُ مَتَاعًا بِالْمَعْرُوفِ ۖ حَقًّا عَلَى الْمُحْسِنِينَ

(Эй шавҳарон!) Бар шумо ҳеҷ гуноҳе нест, чун занонро талоқ додед, дар ҳоле ки ба эшон ҳеҷ даст нарасонидаед (ва бо эшон нахуспидаед) ва барои эшон (аз маҳру кобин,) миқдоре муайян накардаед. Ва эшонро (яъне ин гуна занони талоқшударо ба андозаи тавони худ бо чизе) баҳраманд кунед (, зеро аз ин фироқ шикасте ба дилҳои эшон ворид мешавад). Фарохдаст (, яъне тавонгар) ба андозаи тавонаш ва тангдаст ба андозаи тавонаш ба писандидагӣ баҳра бидиҳад. Ин кор ҳаққе бар накӯкорон аст.
2:236
وَإِنْ طَلَّقْتُمُوهُنَّ مِنْ قَبْلِ أَنْ تَمَسُّوهُنَّ وَقَدْ فَرَضْتُمْ لَهُنَّ فَرِيضَةً فَنِصْفُ مَا فَرَضْتُمْ إِلَّا أَنْ يَعْفُونَ أَوْ يَعْفُوَ الَّذِي بِيَدِهِ عُقْدَةُ النِّكَاحِ ۚ وَأَنْ تَعْفُوا أَقْرَبُ لِلتَّقْوَىٰ ۚ وَلَا تَنْسَوُا الْفَضْلَ بَيْنَكُمْ ۚ إِنَّ اللَّهَ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ

Ва агар эшонро пеш аз он ки ба эшон даст расонед (ва бо эшон ҳамбистар шавед), талоқ додед ва ба дурустӣ, бар эшон (аз маҳри воҷиб) миқдоре муайян карда бошед, пас бояд нимаи ончиро (аз маҳр) муайян кардаед (ба онҳо бидиҳед), магар ончи ки эшон (, яъне занон) бибахшанд (ва аз ҳаққи худ, ки бар шавҳарҳояшон воҷиб гашта аст, даст кашанд), ё касе ки гиреҳи никоҳ ба дасти ӯст (, яъне шавҳар) бибахшад (ва аз карам нимаи дуввуми маҳрро назди зани талоқшудаи худ раҳо кунад). Ва (эй занони талоқшуда ва мардон,) агар даргузаред, он ба парҳезгорӣ наздик аст. Ва бартарӣ(ва некӯкорӣ ва меҳрубонӣ ва дӯстӣ)-ро миёни якдигар фаромӯш макунед! Ҳароина, Аллоҳ бад-ончӣ мекунед, биност (ва ҳама кору аҳволатонро медонад).
2:237
حَافِظُوا عَلَى الصَّلَوَاتِ وَالصَّلَاةِ الْوُسْطَىٰ وَقُومُوا لِلَّهِ قَانِتِينَ

Ва ҳамеша намозҳо(-и панҷгона)-ро (дар вақтҳояшон, бо ҷамоат) нигаҳдорӣ кунед (ва ҳамеша онҳоро дар вақтҳояшон барпо доред ва воҷибот ва аркон ва шурут ва суннатҳо ва мустаҳаботашро риоя намоед) ва намози миёнаро (, яъне намози асрро пайваста нигаҳдорӣ кунед)! [То баъд аз ҳиҷрати Ҳабашистон, мусалмонон дар намозҳояшон сухан мегуфтанд, пас Аллоҳ онҳоро бо ин суханаш манъ кард[["Саҳиҳ"-и Бухорӣ; 1200, 4534 ва "Саҳиҳ"-и Муслим; 539, 629.]]:] (Ва барои Аллоҳ (дар намозҳоятон) чун фармонбарандагон бархезед![["Саҳиҳ"-и Бухорӣ; 4533 ва "Саҳиҳ"-и Муслим; 627.]]
2:238
فَإِنْ خِفْتُمْ فَرِجَالًا أَوْ رُكْبَانًا ۖ فَإِذَا أَمِنْتُمْ فَاذْكُرُوا اللَّهَ كَمَا عَلَّمَكُمْ مَا لَمْ تَكُونُوا تَعْلَمُونَ

Пас, агар (аз душманонатон ё аз дарандае ё аз селе) битарсед, онгоҳ пиёда ва ё савора (хоҳ рӯй сӯи қибла оварда бошед ва ё на,) намоз бигузоред (ва ба ҷои саҷда ва рукӯъ имо намоед). Пас, чун (аз тарс) эмин шудед, (намозро барпо доред ва) Аллоҳро (дар рукӯъву суҷуд ва қиёму нишасти он) ёд кунед, чунонкӣ, ба шумо ончиро омӯхта аст, ки шумо онро (пеш аз ин) намедонистед.
2:239
وَالَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنْكُمْ وَيَذَرُونَ أَزْوَاجًا وَصِيَّةً لِأَزْوَاجِهِمْ مَتَاعًا إِلَى الْحَوْلِ غَيْرَ إِخْرَاجٍ ۚ فَإِنْ خَرَجْنَ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِي مَا فَعَلْنَ فِي أَنْفُسِهِنَّ مِنْ مَعْرُوفٍ ۗ وَاللَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ

[Ин оят, бо раъйи бештари донишмандони Ислом насх гашта аст[[Нигаред, "Саҳиҳ"-и Бухорӣ; 4530.]], агарчӣ баъзе донишмандони дигар гуфтаанд, ки ин оят мансух нест.] Ва касоне ки аз миёни шумо мемиранд ва занонро мегузоранд, (бояд пеш аз маргашон,) барои занонашон васият кунанд, ки то як сол (эшонро) бе берун овардан (аз хонаи шавҳарҳояшон, бо нафақаи хӯриш ва пӯшиш ва хона) баҳра бидиҳанд. Пас, агар эшон (, яъне занон бо ихтиёр ва ризогии хеш, пеш аз як сол аз хонаҳои шавҳарҳояшон) берун раванд, пас, (эй валийёни маййит,) бар шумо гуноҳе нест дар ончӣ (эшон пас аз поён омадани иддаташон, яъне пас аз чаҳор моҳу даҳ шаб) бо писандидагӣ ба хештан карданд (ва худро оростанду барои хостгорӣ ва издивоҷ омода гаштанд). Ва Аллоҳ забардасти донишманд аст.
2:240

Тарҷума: Фирдавсии Нуралиён (дар ҳоли тарҷума ва таҳрир)