Сура 2 Ал-Бақара (Гов)

إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَمَاتُوا وَهُمْ كُفَّارٌ أُولَٰئِكَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ اللَّهِ وَالْمَلَائِكَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ

Ҳароина, онон ки (ба Аллоҳ ва ба пайғамбаронаш) куфр варзиданд ва (эшон бе он ки тавба кунанд, кофир) мурданд он гурӯҳ (дар ҷаҳону охират) нафрини Аллоҳ ва фариштагону мардумон ҳама бар эшон аст.
2:161
خَالِدِينَ فِيهَا ۖ لَا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذَابُ وَلَا هُمْ يُنْظَرُونَ

Дар он оташ ҳамеша бошанд, азоб аз эшон (ба андозаи мижа задане) сабук нагардад ва на эшон (даме аз он азоб) мӯҳлат дода шаванд (, то тавба кунанд ва ё маъзарат хоҳанд).
2:162
وَإِلَٰهُكُمْ إِلَٰهٌ وَاحِدٌ ۖ لَا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ الرَّحْمَٰنُ الرَّحِيمُ

Ва илоҳи шумо илоҳи ягона аст, ҳеҷ маъбуде шоистаи парастиш нест, магар ӯ ки бахшояндаи меҳрубон аст (ва дар зоту сифатҳову кирдораш ҳеҷ ҳамто ва монанде надорад ва ҷуз ӯ офаридгору рӯзидеҳу чорасоз ва миронандаву зиндагардонандае нест).
2:163
إِنَّ فِي خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَاخْتِلَافِ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ وَالْفُلْكِ الَّتِي تَجْرِي فِي الْبَحْرِ بِمَا يَنْفَعُ النَّاسَ وَمَا أَنْزَلَ اللَّهُ مِنَ السَّمَاءِ مِنْ مَاءٍ فَأَحْيَا بِهِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا وَبَثَّ فِيهَا مِنْ كُلِّ دَابَّةٍ وَتَصْرِيفِ الرِّيَاحِ وَالسَّحَابِ الْمُسَخَّرِ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ

Ҳароина, дар (шигифтиҳои) офариниши осмонҳову замин ва дар рафтуомад(ва пайдарпаӣ ва косташавиву афзуншавӣ)-и шабу рӯз ва дар он киштие ки дар дарё бо ончӣ меравад, ки мардумро (бо бозаргонӣ ва ҳамл) суд медиҳад ва дар ончи Аллоҳ аз (абрҳои) осмон об (-и борон) фуруд оварда, пас бо он об заминро баъд аз маргаш (бо дарахтону растаниҳову гиёҳҳо) зинда гардонид ва дар он замин аз ҳар гуна ҷонваре пароканда сохт ва дар вазонидани бодҳо ва дар абрҳои (ба фармону қудратҳои илоҳӣ) ромшуда миёни осмону замин барои гурӯҳе ки меандешанд (баҳри ягонагии Аллоҳ) нишонаҳо(ва далилҳо)-ст.
2:164
وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَتَّخِذُ مِنْ دُونِ اللَّهِ أَنْدَادًا يُحِبُّونَهُمْ كَحُبِّ اللَّهِ ۖ وَالَّذِينَ آمَنُوا أَشَدُّ حُبًّا لِلَّهِ ۗ وَلَوْ يَرَى الَّذِينَ ظَلَمُوا إِذْ يَرَوْنَ الْعَذَابَ أَنَّ الْقُوَّةَ لِلَّهِ جَمِيعًا وَأَنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعَذَابِ

Ва аз миёни мардум касе ҳаст, ки (аз нодонӣ) ба ҷуз Аллоҳ (аз фариштагон ва одамиён ва ҷинниёну бутҳову мурдагон) ҳамтоён гирифта аст ва эшонро монанди дӯстдории Аллоҳ дӯст медоранд. Ва касоне ки имон овардаанд, дар дӯстдории Аллоҳ сахттаранд (ва ӯро ба яктогӣ мепарастанд ва ба ӯ ҳамто намеоваранд ва дар ҳама корҳо ба ӯ тавакул мекунанд ва ба ӯ паноҳ мебаранд). Ва агар касоне ки (хештанро бо гирифтани ҳамтоён ба Аллоҳ ва мардумро бо боздоштан аз роҳи рост) ситам карданд, медонистанд, ки (рӯзи растохез) вақте азобро (бо чашмонашон) мебинанд (, ки забон аз васфи он оҷиз аст) медонанд, ки ҳама тавоноӣ Аллоҳрост ва ин ки Аллоҳ сахт азобкунанда аст (, онгоҳ пушаймон мешаванд, ки чаро дар дунё фариштаву ҷинниёну инс ва буту сангу чӯбро парастиданд, ки эшонро суде наметавонанд дод ва раҳоӣ наметавонанд бахшид, вале онгоҳ пушаймонӣ ҳеҷ суде надорад).
2:165
إِذْ تَبَرَّأَ الَّذِينَ اتُّبِعُوا مِنَ الَّذِينَ اتَّبَعُوا وَرَأَوُا الْعَذَابَ وَتَقَطَّعَتْ بِهِمُ الْأَسْبَابُ

Чун (рӯзи қиёмат ончиро, ки васф нашавад ба чашмони хеш бибинанд, пешвоёни эшон) касоне ки (монанди фариштагону ҷинниёну сарварони куфру гумроҳӣ) пайравӣ шуданд (, аз пайравони худ) аз касоне ки эшонро пайравӣ намудаанд безорӣ ҷӯянд ва азобро бибинанд ва сабабҳо (-и раҳоӣ ва василаҳои хешовандиву дӯстӣ аз эшон) бурида гардад.
2:166
وَقَالَ الَّذِينَ اتَّبَعُوا لَوْ أَنَّ لَنَا كَرَّةً فَنَتَبَرَّأَ مِنْهُمْ كَمَا تَبَرَّءُوا مِنَّا ۗ كَذَٰلِكَ يُرِيهِمُ اللَّهُ أَعْمَالَهُمْ حَسَرَاتٍ عَلَيْهِمْ ۖ وَمَا هُمْ بِخَارِجِينَ مِنَ النَّارِ

Ва касоне ки пайравии эшон карданд, гӯянд: Агар моро (ба зиндагии ҷаҳон) бозгаште дигар бошад, мо аз парастиши эшон (ки моро гумроҳ карданд,) безор мешавем, чунонки (имрӯз) аз мо безор шуданд (ва Аллоҳро якто ва ягона мепарастем. Эшон дурӯғ мегӯянд ва агар бори дигар ба ҷаҳон бозгарданд боз ба сӯи ончӣ манъ шудаанд бозгарданд). Ҳамчунин Аллоҳ кирдорҳои (бади) эшонро бар эшон пушаймониҳо нишон медиҳад (, то андӯҳу ғаму дард ва азоби эшон афзунтар гардад) ва эшон (пас аз даромаданашон) аз оташ (-и дӯзах) берунояндагон нестанд.
2:167
يَا أَيُّهَا النَّاسُ كُلُوا مِمَّا فِي الْأَرْضِ حَلَالًا طَيِّبًا وَلَا تَتَّبِعُوا خُطُوَاتِ الشَّيْطَانِ ۚ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبِينٌ

Эй мардумон, аз ончӣ дар замин ҳалоли покиза аст бихӯред (, ки барои бадану ҳушу хираду охирати шумо судманд аст) ва (роҳҳову кирдорҳо ва) гомҳои (зиннатдодаи) шайтонро пайравӣ макунед, ҳароина, ӯ барои шумо душмани ошкорост (ва душмании ӯ аз ҳушмандон пӯшида нест).
2:168
إِنَّمَا يَأْمُرُكُمْ بِالسُّوءِ وَالْفَحْشَاءِ وَأَنْ تَقُولُوا عَلَى اللَّهِ مَا لَا تَعْلَمُونَ

Ҷуз ин нест, ки ӯ шуморо ба зишткорӣ (, чун маъсиятҳову гуноҳҳо) ва бешармӣ (- ба зинову ливот ва ба бухлу дигар корҳои бад) мефармояд ва ба он (мефармояд,) ки ба Аллоҳ дурӯғ бибандед, ки (онро) намедонед (, монанди таҳрими ончӣ ки ӯ ҳаром накарда аст ва ё баръакс ва ё дар шариати ӯ чизе бигӯед, ки намедонед ва ё Аллоҳро ғайри васфе ки Аллоҳ хешро васф кардааст ва ё ғайри васфе ки Фиристодааш васф кардааст, васф намоед ва ё ба Аллоҳ фариштае ё ҷинние ва ё инсоне ва ё набиеро барои тақарруб ҳамто ва шарик созед ва ё бе ягон далеле бигӯед, ки Аллоҳ ин офаридагонро барои фалон чиз офарида ва ё суханони Аллоҳ ва Фиристодаи ӯро бе ҳеҷ донише таъвил кунед).
2:169
وَإِذَا قِيلَ لَهُمُ اتَّبِعُوا مَا أَنْزَلَ اللَّهُ قَالُوا بَلْ نَتَّبِعُ مَا أَلْفَيْنَا عَلَيْهِ آبَاءَنَا ۗ أَوَلَوْ كَانَ آبَاؤُهُمْ لَا يَعْقِلُونَ شَيْئًا وَلَا يَهْتَدُونَ

Чун ба эшон (, яъне ба мушрикону кофирон) гуфта шавад, ки онро пайравӣ кунед, ки Аллоҳ (аз Қуръон ва оини яктопарастӣ бар Муҳаммад) фуруд оварда аст, гӯянд, балки чизеро парастиш мекунем, ки падарони (бутпарасти) хешро бар он ёфтаем. Оё эшон падаронашонро пайравӣ мекунанд, агарчӣ падарони эшон (аз амри дин) чизе намефаҳмиданд ва (ба сӯи ҳақ) роҳ намеёфтанд?
2:170
وَمَثَلُ الَّذِينَ كَفَرُوا كَمَثَلِ الَّذِي يَنْعِقُ بِمَا لَا يَسْمَعُ إِلَّا دُعَاءً وَنِدَاءً ۚ صُمٌّ بُكْمٌ عُمْيٌ فَهُمْ لَا يَعْقِلُونَ

Ва достони (панд додани) касоне ки куфр оварданд (ва даъват кардани эшон ба раҳнамунии дини Ислом) монанди касест, ки чизеро (ва касеро) бонг мезанад, ки (монанди ҷонварҳо) намешунаванд, магар хондан ва фарёд(-у ғирев)-ро (ва ғайр аз овоз чизеро аз маънои суханҳо намефаҳманд ва намедонанд). Эшон (аз шунидани ҳақ) каранд ва (аз гуфтани ҳақ) гунганд ва (аз дидани ҳақ) кӯранд, пас эшон (пандро) ҳеҷ намефаҳманд.
2:171
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُلُوا مِنْ طَيِّبَاتِ مَا رَزَقْنَاكُمْ وَاشْكُرُوا لِلَّهِ إِنْ كُنْتُمْ إِيَّاهُ تَعْبُدُونَ

Эй касоне ки имон овардед, аз покизаҳое бихӯред, ки шуморо рӯзӣ додаем[[Хӯрдани рӯзии ҳалол сабаби пазируфтани дуо ва парастишҳост, ҳамчуноне ки хӯрдани ҳаром сабаби манъи қабули дуо ва парастишҳост.]] ва (неъматҳои бешумори) Аллоҳро (барои рӯзиҳои ҳалолу покизааш) сипос бигузоред, агар ӯро мепарастед.
2:172
إِنَّمَا حَرَّمَ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةَ وَالدَّمَ وَلَحْمَ الْخِنْزِيرِ وَمَا أُهِلَّ بِهِ لِغَيْرِ اللَّهِ ۖ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ بَاغٍ وَلَا عَادٍ فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِ ۚ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Ҷуз ин нест, ки (Аллоҳ) бар шумо мурдор ва хун[[Ғайр аз ду мурда: Малах ва моҳии мурда ва ғайр аз ду хун: Ҷигар ва сипурч (сиёҳлаб). ]] ва гӯшти хукро ҳаром карда аст ва ончиро ҳаром карда аст, ки дар куштани он ба ғайри (номи) Аллоҳ овоз баланд карда шуд (ва номи буте ва ё шахси мурдае ва ё мазоре ва ё ҷинӣ ва ё парӣ ва ё фаришта ва ё пайғамбаре ва ё валӣ ва ё шаҳиде ёд гардад). Пас ҳар кӣ (аз бими мурдан дар хӯрдани ин муҳаррамот) ночор монад (, пас бихурад, вале) дар сурат, ки (бар мусалмонон) на ситамкунанда ва на (роҳзани) азҳаддаргузаранда[[Ё аз андозаи садди гуруснагӣ нагузарад. ]] бошад (ва ё чандон нахӯрад, ки сер шавад ва на чандон ки аз заъф ҷонаш барояд ва низ онро чандон напазад, ки иштиҳо пайдо кунад), онгоҳ бар вай (дар хӯрдани он) гуноҳе набошад. Ҳароина, Аллоҳ (барои ёрони худ) омурзанда (ва барои фармонбарандагонаш) меҳрубон аст (ва аз раҳмати ӯст, ки ҳангоми зарурат ҳаромро мубоҳ гардонида аст).
2:173
إِنَّ الَّذِينَ يَكْتُمُونَ مَا أَنْزَلَ اللَّهُ مِنَ الْكِتَابِ وَيَشْتَرُونَ بِهِ ثَمَنًا قَلِيلًا ۙ أُولَٰئِكَ مَا يَأْكُلُونَ فِي بُطُونِهِمْ إِلَّا النَّارَ وَلَا يُكَلِّمُهُمُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا يُزَكِّيهِمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ

Ҳароина, (донишмандони ҷуҳудон,) касоне* ки ончиро мепӯшонанд, ки Аллоҳ аз китоб (-и Таврот дар бораи сифатҳои пайғамбарии Муҳаммад) фуруд оварда аст ва ба ивази он баҳои андак (- ришваву пора) меситонанд, он гурӯҳ дар шикамҳои худ (ба ҷои ришва) ҷуз оташ намехӯуранд ва рӯзи бозхост Аллоҳ (аз хашм) бо эшон сухан нагӯяд ва эшонро (аз палидии гуноҳҳояшон) пок насозад ва эшонро азоби дарддиҳанда (-и оташи дӯзах) бошад.
2:174
أُولَٰئِكَ الَّذِينَ اشْتَرَوُا الضَّلَالَةَ بِالْهُدَىٰ وَالْعَذَابَ بِالْمَغْفِرَةِ ۚ فَمَا أَصْبَرَهُمْ عَلَى النَّارِ

Эшонанд онон ки бо раҳнамунӣ гумроҳиро ва бо омурзиш азобро хариданд (ва сифатҳои Муҳаммадро (дуруду паёми Аллоҳ бар ӯ бод) ва вақти барангезиши ӯро пинҳон доштанд), пас эшон бар оташ (-и дӯзах) чӣ (сахтҷон ва) шикебоянд (ва чӣ чиз эшонро бар оташи дӯзах далер намуда аст, ки дар гуноҳ варзидан бебокӣ мекунанд)?
2:175
ذَٰلِكَ بِأَنَّ اللَّهَ نَزَّلَ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ ۗ وَإِنَّ الَّذِينَ اخْتَلَفُوا فِي الْكِتَابِ لَفِي شِقَاقٍ بَعِيدٍ

Ин (сазовор гаштани эшон ба азоби сахти дӯзах) бад-он сабаб аст, ки Аллоҳ китобро (ба Муҳаммад (дуруду паёми Аллоҳ бар ӯ бод) ва ба дигар пайғамбарони пеш аз ӯ) ба ростӣ (бо аҳкому ақидаи устувор) фуруд овард ва ҳароина, онон ки дар китоб ихтилоф карданд (ва ба бархе аз китоб имон оварданду ба баъзеи он бо пинҳон кардани он куфр варзиданд ва Муҳаммадро (дуруду паёми Аллоҳ бар ӯ бод) дурӯғгӯ хонданд ва ба оёти илоҳӣ истеҳзо намуданд, миёни худ) дар душманӣ (ва низоъ) дур аз ҳақанд.
2:176
لَيْسَ الْبِرَّ أَنْ تُوَلُّوا وُجُوهَكُمْ قِبَلَ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ وَلَٰكِنَّ الْبِرَّ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَالْمَلَائِكَةِ وَالْكِتَابِ وَالنَّبِيِّينَ وَآتَى الْمَالَ عَلَىٰ حُبِّهِ ذَوِي الْقُرْبَىٰ وَالْيَتَامَىٰ وَالْمَسَاكِينَ وَابْنَ السَّبِيلِ وَالسَّائِلِينَ وَفِي الرِّقَابِ وَأَقَامَ الصَّلَاةَ وَآتَى الزَّكَاةَ وَالْمُوفُونَ بِعَهْدِهِمْ إِذَا عَاهَدُوا ۖ وَالصَّابِرِينَ فِي الْبَأْسَاءِ وَالضَّرَّاءِ وَحِينَ الْبَأْسِ ۗ أُولَٰئِكَ الَّذِينَ صَدَقُوا ۖ وَأُولَٰئِكَ هُمُ الْمُتَّقُونَ

[Чун муъминон фармуда шуданд, ки дар намозҳои худ рӯй сӯи Каъба бигардонанд, ин кор барои гурӯҳе аз китобиён ва бархе аз мусалмонон душвор намуд, пас Аллоҳ ҳикматашро баён намуд, ки мурод фақат тоати Аллоҳ ва фармонбардорӣ ва пайравии фармудаҳои ӯст, ки он худ парҳезгорӣ ва имони комил аст:] Накӯкорӣ нест, ки (дар намозҳо) рӯйҳои худро сӯи ховару бохтар бигардонед валекин накӯкорӣ (-и комил) он аст, ки кас ба (ягонагии) Аллоҳ ва (барпо гаштани) рӯзи бозпасин ва (ба ҳастии) фариштагон ва ба китоб (-ҳои осмонӣ) ва (ба ҳама) пайғамбарон бовар дорад ва молро бо вуҷуди дӯстдории он ба хешовандону ятимон (-и бепадару модар ки аз хурдсолӣ касби рӯзӣ натавонанд) ва ба бечорагон (-и бехонаву бесарпаноҳ ва бараҳнагашта) ва ба мусофирон (-и вомонда дар роҳ ки аз зодбуми худ дур гаштаву бетӯшаанд ва ба меҳмонон) ва ба гадоён ва дар озод кардани гарданҳо (-и бандагону асирон) бидиҳад ва намозро (дар вақташ бо рукӯъву суҷуд ва хушӯъву оромӣ ва бо риояи воҷиботу аркон ва шуруту суннатҳову мустаҳабботаш) барпо дорад ва закот (-и фариза ва татаввӯъ)-ро бипардозад. Ва (накӯкорӣ ин аст, ки) ба (назр ва) паймонҳояшон вафокунанда бошанд, чун (бо Аллоҳ ва ё бо мардумон) паймон бастанд (ва ҳаргиз паймони худро нашикананд) ва дар тангдастӣ ва ранҷ (ва дарду беморӣ) ва ҳангоми (сахтии) корзор (-и душманон) шикебо бошанд. Эшонанд, ки (дар имони худ бо накӯкорӣ) рост гуфтанд (ва имонро бо дил ва бо суханҳо ва бо кирдорҳои шоиста амалӣ намуданд) ва парҳезгорон (-и худотарс) эшонанд.
2:177
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِصَاصُ فِي الْقَتْلَى ۖ الْحُرُّ بِالْحُرِّ وَالْعَبْدُ بِالْعَبْدِ وَالْأُنْثَىٰ بِالْأُنْثَىٰ ۚ فَمَنْ عُفِيَ لَهُ مِنْ أَخِيهِ شَيْءٌ فَاتِّبَاعٌ بِالْمَعْرُوفِ وَأَدَاءٌ إِلَيْهِ بِإِحْسَانٍ ۗ ذَٰلِكَ تَخْفِيفٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَرَحْمَةٌ ۗ فَمَنِ اعْتَدَىٰ بَعْدَ ذَٰلِكَ فَلَهُ عَذَابٌ أَلِيمٌ

Эй касоне ки имон овардед, бар шумо дар куштагон қисос лозим карда шуд (, агар амдан кушта шавад ё соҳиби хун аз қотил дарнагузарад ва ё дар ҳоле ки хунбаҳо талаб накунад, онгоҳ) марди озод ба ҷои марди озод ва банда ба ҷои банда ва зан ба ҷои зан (ба қисос кушта шавад). Пас ҳар кӣ (аз қотилон) ӯро аз хуни бародар (-и кушта)-аш чизе бахшида шуд (ва соҳиби хун аз қотил гузашт кард, ки ба ҷои қисос ба хунбаҳо розӣ шавад), пас (соҳиби хун аз қотил) ба некӯӣ пайравӣ кунад (ва хунбаҳоро бе зӯроварӣ бо нармӣ дархост кунад) ва (қотил) хунбаҳоро (бе ягон камиву коству таъхир) бо хушӣ ба вай (, яъне ба соҳиби хун) бипардозад. Ин ҳукм сабукӣ (ва осонӣ) ва раҳмате аз ҷониби Парвардигори шумост. Пас ҳар кӣ баъд аз ин (афв кардан) аз ҳад даргузарад (ва пас аз афв ва ё қабули хунбаҳо ва ё ситодани он қотилро бикушад), онгоҳ ӯро (дар дунё ва охират) азоби дарддиҳанда бошад.
2:178
وَلَكُمْ فِي الْقِصَاصِ حَيَاةٌ يَا أُولِي الْأَلْبَابِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ

Ва шуморо дар қисос (мояи) зиндагонист, эй ҳушмандон (, зеро чун касе хоҳад, ки касеро бикушад, медонад, ки ҷазои куштан қисос аст, пас аз хавфи қатли худ аз куштан даст мекашад ва бад-ин сабаб худ зинда мемонад ва ҷони касе ки ӯ қасди куштанашро дошт, низ ҳифз мешавад ва аз ин рӯ, ҷони ӯ ва ҷони дигарон ва зиндагонии эшон нигаҳ дошта мешавад), бошад, ки (аз гуноҳҳо ва муҳаррамот) парҳезгорӣ кунед (ва дар тоати Аллоҳ кӯшиш намоед).
2:179
كُتِبَ عَلَيْكُمْ إِذَا حَضَرَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ إِنْ تَرَكَ خَيْرًا الْوَصِيَّةُ لِلْوَالِدَيْنِ وَالْأَقْرَبِينَ بِالْمَعْرُوفِ ۖ حَقًّا عَلَى الْمُتَّقِينَ

(Эй муъминон!) Бароятон васият лозим карда шуд[[Васият барои падару модар ва хешовандони меросхӯр бо ояти мерос дар ояти 11 сураи Нисо бекор гашта аст, вале дар ҳаққи хешовандоне ки мерос намебаранд, ҳукми истиҳбоб дорад.]], ҳангоме ки ба касе аз шумо марг[[Сабабҳои марг, чун беморӣ ва пирӣ ва ғайра.]] фаро расад, агар дороӣ (-и фаровон) вогузорад, бар падару модар ва наздикон ба некӯӣ (ва адл) васият кунад! Ин кор бар парҳезгорон воҷиб аст (то ин ки васият аз сеяки он дороӣ бештар набошад, на ин ки ба дороён васият кунаду тангдастонро бигузорад).
2:180

Тарҷума: Фирдавсии Нуралиён (дар ҳоли тарҷума ва таҳрир)