Сура 2 Ал-Бақара (Гов)
-
وَإِذْ قُلْتُمْ يَا مُوسَىٰ لَنْ نَصْبِرَ عَلَىٰ طَعَامٍ وَاحِدٍ فَادْعُ لَنَا رَبَّكَ يُخْرِجْ لَنَا مِمَّا تُنْبِتُ الْأَرْضُ مِنْ بَقْلِهَا وَقِثَّائِهَا وَفُومِهَا وَعَدَسِهَا وَبَصَلِهَا ۖ قَالَ أَتَسْتَبْدِلُونَ الَّذِي هُوَ أَدْنَىٰ بِالَّذِي هُوَ خَيْرٌ ۚ اهْبِطُوا مِصْرًا فَإِنَّ لَكُمْ مَا سَأَلْتُمْ ۗ وَضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الذِّلَّةُ وَالْمَسْكَنَةُ وَبَاءُوا بِغَضَبٍ مِنَ اللَّهِ ۗ ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمْ كَانُوا يَكْفُرُونَ بِآيَاتِ اللَّهِ وَيَقْتُلُونَ النَّبِيِّينَ بِغَيْرِ الْحَقِّ ۗ ذَٰلِكَ بِمَا عَصَوْا وَكَانُوا يَعْتَدُونَ
Ва (ёд кунед) чун (фарзандони Исроил) гуфтанд: «Эй Мусо ҳаргиз бар як хӯриш (бо тарангабин ва мурғи бедона) шикебоӣ накунем, пас барои мо, аз Парвардигорат дархост намо, то баҳри мо (чизе) берун оварад, аз ончӣ замин аз тарраи он ва бодиринги он ва гандуми (нахуд) он ва нараски[[Нараск, яъне адас.]] он ва пиёзи он мерӯёнад. (Мусо) гуфт: «Оё он чиро, ки аз вай фурӯмоятар аст ба ончи аз вай беҳтар аст, бадал мекунед? (Ва ончӣ шумо мехоҳед, ба ҳар кишваре пайдо мешавад, аммо тарангбин ва мурғи бедона ки Аллоҳ онро бар шумо арзонӣ дошта аст аз беҳтарин хӯришҳост. Чун сухани Мусоро напазируфтанд ва якравӣ намуданд, Аллоҳ эшонро фармуд:) Ба шаҳре (аз шаҳрҳо) фуруд оед, пас ҳароина, (дар он шаҳр) ончӣ (аз тара ва гиёҳу растаниҳо) дархостед, шуморо бошад. Ва эшонро хорӣ (-и ҷизядиҳӣ) ва бенавоӣ фаро гирифт, (зеро неъматҳои Аллоҳ ва фармудаҳои ӯро қадр накарданд) ва ба хашме аз Аллоҳ гирифтор шуданд (бозгаштанд). Ин бад-он сабаб аст, ки эшон ба оятҳои Аллоҳ куфр меварзиданд ва пайғамбаронро (чун Закариё ва Яҳё) баноҳақ (-у ба бедод) мекуштанд. Ин бад-он сабаб аст, ки гуноҳ карданд ва (аз марзҳои Аллоҳ) дармегузаштанд.
2:61 -
إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَالَّذِينَ هَادُوا وَالنَّصَارَىٰ وَالصَّابِئِينَ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَعَمِلَ صَالِحًا فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ
Ҳароина, ононки имон оварданд ва ононки ҷуҳуд шуданд ва тарсоён[[Тарсоён - пайравони Исо.]] ва бединон (монанди фариштапарастон ва ситорапарастон) ҳар кӯ аз эшон ба Аллоҳ (ва ба пайғамбарон) ва ба рӯзи бозпасин бовар овард ва кори шоиста кард, пас эшонро наздики Парвардигорашон музди (кирдори) эшон бошад ва на бар эшон (рӯзи растохез ҳангоме ки кофирон аз азоб метарсанд) тарсе бувад ва на эшон андӯҳгин шаванд, (балки касоне андӯҳгин гарданд, ки умри худро беҳуда гузаронда ва савобе ба даст наовардаанд).
2:62 -
وَإِذْ أَخَذْنَا مِيثَاقَكُمْ وَرَفَعْنَا فَوْقَكُمُ الطُّورَ خُذُوا مَا آتَيْنَاكُمْ بِقُوَّةٍ وَاذْكُرُوا مَا فِيهِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ
Ва (ёд кунед) чун (дар бораи якто парастидани Аллоҳ ва пайравии пайғамбарони ӯ ва кор бастани аҳкоми Таврот) аз шумо паймон гирифтем ва (ба сабаби напазируфтани аҳкоми Таврот, кӯҳи) Турро (аз бех баркандем ва онро монанди сояе) бар фарози шумо бардоштем (ва шуморо гуфтем): «Ончиро мо ба шумо додем ба устуворӣ (ба фармонбарӣ ва шикебоӣ ва ҷиддият) биситонед ва ончиро дар он (китоби Таврот) аст, ёд кунед (ва онро бихонед ва биомӯзед ва бо он амал намоед), то бошад порсо шавед (ва дар гетиву охират аз маъсиятҳову азоб дар амон монед). `
2:63 -
ثُمَّ تَوَلَّيْتُمْ مِنْ بَعْدِ ذَٰلِكَ ۖ فَلَوْلَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَتُهُ لَكُنْتُمْ مِنَ الْخَاسِرِينَ
Боз пас аз (гирифтани) ин (паймони бузург, аз тоат) рӯ гардонидед (ва он паймонро бишикастед), пас агар (тавбапазирӣ ва) бахшоиши Аллоҳ ва меҳрубонии ӯ (дар гузашт намудан аз хатоҳо ва фиристодани пайғамбарҳо) бар шумо намебуд, бегумон аз зиёнкорони (ҳарду ҷаҳон) мешудед (ва ба сахттарин азоб гирифтор мегаштед).
2:64 -
وَلَقَدْ عَلِمْتُمُ الَّذِينَ اعْتَدَوْا مِنْكُمْ فِي السَّبْتِ فَقُلْنَا لَهُمْ كُونُوا قِرَدَةً خَاسِئِينَ
[Аллоҳ бар бани Исроил ҳаром намудааст, ки дар рӯзи шанбе шикор намоянд, вале ҷуҳудони шаҳри Айка, ки дар назди баҳр мезистанд бо «зиракие» ки хосси ҷуҳудон аст хостанд, Аллоҳро бифиребанд. Рӯзи шанбе моҳӣ дар баҳр фаровон мегашт ва рӯзҳои дигар камтар ва ин озмоише аз ҷониби Аллоҳ буд. Ҷуҳудон рӯзи ҷумъа нашпил ва шасту домҳои моҳигирии худро ба дарё андохта, рӯзи шанбе меосуданд ва сипас рӯзи якшанбе домҳои хешро ҷамъ мекарданд, онгоҳ Аллоҳ эшонро ба сабаби ин гуноҳ бӯзина[[Бӯзина – маймун.]] гардонид]. Ва ба дурустӣ он касонеро донистед, ки аз миёни шумо дар (рӯзи) шанбе (аз ҳудуди Аллоҳ) даргузаштанд (ва моҳӣ шикор намуданд) пас ба эшон (хашм гирифтем ва) гуфтем: «Бӯзинагони хоргашта шавед!» (пас эшон бӯзина шуданд ва баъд аз се рӯз ҳалок гаштанд, зеро ҳар киро Аллоҳ масх гардонад, аз се рӯз бештар назияд).
2:65 -
فَجَعَلْنَاهَا نَكَالًا لِمَا بَيْنَ يَدَيْهَا وَمَا خَلْفَهَا وَمَوْعِظَةً لِلْمُتَّقِينَ
Пас он деҳаро барои ҳамзамонон ва пасиниён ибрате (ва андарзе) ва барои парҳезгорон панде гардонидем (то дигар ба маъсияте наздик нашаванд).
2:66 -
وَإِذْ قَالَ مُوسَىٰ لِقَوْمِهِ إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَذْبَحُوا بَقَرَةً ۖ قَالُوا أَتَتَّخِذُنَا هُزُوًا ۖ قَالَ أَعُوذُ بِاللَّهِ أَنْ أَكُونَ مِنَ الْجَاهِلِينَ
Ва (ёд кунед) чун (як нафарро аз бани Исроил куштанд ва барои донистани кушандаи ӯ аз Мусо пурсиданд, ки Парвардигоратро бипурс, ки ӯро кӣ кушта, пас) Мусо ба қавми худ гуфт: «Ҳароина, Аллоҳ шуморо мефармояд, ки ягон говеро бикушед». Гуфтанд: «Оё моро масхара мекунӣ?» (Мо туро аз кушанда мепурсему ту моро ба куштани гове амр мекунӣ). (Мусо) гуфт: «Ба Аллоҳ паноҳ мегирам аз он ки аз нодонон бошам (ва бар шумо истеҳзо кунаму суханеро бигӯям, ки аз он суде набошад)».
2:67 -
قَالُوا ادْعُ لَنَا رَبَّكَ يُبَيِّنْ لَنَا مَا هِيَ ۚ قَالَ إِنَّهُ يَقُولُ إِنَّهَا بَقَرَةٌ لَا فَارِضٌ وَلَا بِكْرٌ عَوَانٌ بَيْنَ ذَٰلِكَ ۖ فَافْعَلُوا مَا تُؤْمَرُونَ
(Ва ба ҷои онки шитобон фармони Аллоҳро ба ҷой оваранд,) гуфтанд: «Парвардигоратро бихоҳ, барои мо равшан гардонад, ки (сифати) он гов чист? (Мусо) гуфт: «Ҳароина, ӯ (, яъне Аллоҳ) мегӯяд: «Он говест, на пир ва на ҷавон, байни ин (ду) миёна аст.» Пас бикунед он чиро, ки фармуда шудед (ва якравию сахтравиро бигузоред).
2:68 -
قَالُوا ادْعُ لَنَا رَبَّكَ يُبَيِّنْ لَنَا مَا لَوْنُهَا ۚ قَالَ إِنَّهُ يَقُولُ إِنَّهَا بَقَرَةٌ صَفْرَاءُ فَاقِعٌ لَوْنُهَا تَسُرُّ النَّاظِرِينَ
Гуфтанд: «Парвардигоратро бихоҳ то барои мо равшан созад, ки ранги он (гов) чист?» (Мусо) гуфт: «Ҳароина, ӯ (, яъне Аллоҳ) мегӯяд, ки вай говест, ки рангаш сахт зард аст, ки он (аз хушрангӣ ва зебогӣ) бинандагонро шод мегардонад.
2:69 -
قَالُوا ادْعُ لَنَا رَبَّكَ يُبَيِّنْ لَنَا مَا هِيَ إِنَّ الْبَقَرَ تَشَابَهَ عَلَيْنَا وَإِنَّا إِنْ شَاءَ اللَّهُ لَمُهْتَدُونَ
Гуфтанд: «(Эй Мусо,) Парвардигоратро бихоҳ, барои мо равшан гардонад, ки он гов чист? Ҳароина, бар мо говон (-и фаровоне) монанди якдигар шуданд (ва кор чигил гашт, зеро говони бисёре ин сифатҳоро доранд) ва ҳароина, Аллоҳ агар хоҳад (ва ту онро ба мо баён кунӣ, ба сӯи ҳақиқат) роҳёфтагонем.
2:70 -
قَالَ إِنَّهُ يَقُولُ إِنَّهَا بَقَرَةٌ لَا ذَلُولٌ تُثِيرُ الْأَرْضَ وَلَا تَسْقِي الْحَرْثَ مُسَلَّمَةٌ لَا شِيَةَ فِيهَا ۚ قَالُوا الْآنَ جِئْتَ بِالْحَقِّ ۚ فَذَبَحُوهَا وَمَا كَادُوا يَفْعَلُونَ
(Мусо) гуфт: «Ҳароина, ӯ мегӯяд»: «Он говест, ки (ба кор) ром нест, заминро шудгор накунад ва на киштро об диҳад. Тандуруст аст (ва ҳеҷ айбе дар ҷисмаш надорад) дар ӯ ҳеҷ холе нест (ва ҷуз зардӣ ранги дигар надорад ва ҳама баданаш якранг аст).» Гуфтанд: «Акнун, сухани дуруст овардӣ». Пас (говеро бо ин сифатҳо назди ҷавоне пайдо карданд ва) онро бикуштанд ва наздик буданд, ки накунанд (, зеро онҳо аз оғози кор намехостанд говеро бикушанд ва ин корро пас аз заҳматҳои фаровоне анҷом доданд, ҳол онки метавонистанд ҳар говеро бикушанд вале чун пофишорӣ карданд, Аллоҳ низ эшонро ба сахтиҳо кашид).
2:71 -
وَإِذْ قَتَلْتُمْ نَفْسًا فَادَّارَأْتُمْ فِيهَا ۖ وَاللَّهُ مُخْرِجٌ مَا كُنْتُمْ تَكْتُمُونَ
Ва (ёд кунед,) чун шахсеро (барои гирифтани мерос) куштед ва дар бораи ӯ бо якдигар низоъ кардед (ва кашмакашу ихтилоф барангехтед ва ҳар яке дигареро дар куштани ӯ гунаҳгор мекард). Ва Аллоҳ беруноранда аст он чиро, ки (дар бораи кушандаи он аз ҳоким) пинҳон мекардед.
2:72 -
فَقُلْنَا اضْرِبُوهُ بِبَعْضِهَا ۚ كَذَٰلِكَ يُحْيِي اللَّهُ الْمَوْتَىٰ وَيُرِيكُمْ آيَاتِهِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ
Пас фармудем он(кушта)-ро бо баъзе андоми он (гов) бизанед (пас он кушта зинда гашт ва гуфт, ки маро бародарзодаам барои зери даст кардани мерос куштааст ва баъд аз гуфтани ин суханҳо бимурд ва бародарзодааш аз мерос бебаҳра гашт ва ба қасос кушта шуд). Ҳамчунин Аллоҳ мурдагонро зинда мегардонад ва ба шумо нишонаҳои худро (ва далелҳои тавоноии хешро) менамояд то бошад биандешед (ва бидонед, ки Аллоҳ бар ҳама чиз тавоност).
2:73 -
ثُمَّ قَسَتْ قُلُوبُكُمْ مِنْ بَعْدِ ذَٰلِكَ فَهِيَ كَالْحِجَارَةِ أَوْ أَشَدُّ قَسْوَةً ۚ وَإِنَّ مِنَ الْحِجَارَةِ لَمَا يَتَفَجَّرُ مِنْهُ الْأَنْهَارُ ۚ وَإِنَّ مِنْهَا لَمَا يَشَّقَّقُ فَيَخْرُجُ مِنْهُ الْمَاءُ ۚ وَإِنَّ مِنْهَا لَمَا يَهْبِطُ مِنْ خَشْيَةِ اللَّهِ ۗ وَمَا اللَّهُ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ
Боз пас аз (дидани) ин (муъҷизаи зиндагардонии мурда) дилҳои шумо (аз пазируфтани сухани ҳақ) сахт шуд (ки панду андарз дар он ҳеҷ кора накунад) пас онҳо монанди санганд балки дар сахтӣ аз вай сахттаранд (зеро сухани ҳақро нашунаванду напазиранд ва тарс аз Аллоҳ ва ба бандагони ӯ меҳрубонию лутф надоранд). Ва ҳароина, аз сангҳост ончӣ ки аз вай рӯдҳо равон мешаванд. Ва ҳароина, аз сангҳост, ки чун шикофта мегарданд аз онҳо об берун меояд. Ва ҳароина, аз он аст ончӣ аз бими Аллоҳ (аз баландии кӯҳҳо ба поин) фуруд меояд (аммо дилҳои сангини шумо ҳеҷ нарм намешаванд). Ва Аллоҳ аз ончӣ (аз гуноҳҳо) мекунед ноогоҳ нест (, балки ҳама чизро медонад, вале кайфари шуморо барои растохез гузошта аст).
2:74 -
أَفَتَطْمَعُونَ أَنْ يُؤْمِنُوا لَكُمْ وَقَدْ كَانَ فَرِيقٌ مِنْهُمْ يَسْمَعُونَ كَلَامَ اللَّهِ ثُمَّ يُحَرِّفُونَهُ مِنْ بَعْدِ مَا عَقَلُوهُ وَهُمْ يَعْلَمُونَ
(Эй муъминон!) Оё шумо орзу доред, ки (ҷуҳудони гумроҳ) ба шумо бовар кунанд (ва ба дини Ислом гараванд) ҳол онки гурӯҳе аз (донишмандони дини) эшон сухани Аллоҳро (аз Тавроту Инҷил мехонданд ва) мешуниданд, боз пас аз онки онро (возеҳ) донистанд, онро дигар мекунанд (ва ҳалолашро ҳаром мехонанд ва ҳаромашро ҳалол менамоянд) ва эшон медонанд (ки қасдан гуноҳи бузурге иртикоб менамоянд ва эшон дар таҳрифи ин китобҳо хатокоранд).
2:75 -
وَإِذَا لَقُوا الَّذِينَ آمَنُوا قَالُوا آمَنَّا وَإِذَا خَلَا بَعْضُهُمْ إِلَىٰ بَعْضٍ قَالُوا أَتُحَدِّثُونَهُمْ بِمَا فَتَحَ اللَّهُ عَلَيْكُمْ لِيُحَاجُّوكُمْ بِهِ عِنْدَ رَبِّكُمْ ۚ أَفَلَا تَعْقِلُونَ
Ва чун (мунофиқону ҷуҳудон бо ёрони пайғамбар) бо касоне ки имон оварданд рӯ ба рӯ шаванд, гӯянд (ба Аллоҳ ва ба пайғамбари ӯ Муҳаммад (дуруду паёми Аллоҳ бар ӯ бод) ) имон овардем (, ки дар китобҳои мо номи ӯ ёд шудааст) ва чун бо якдигар танҳо бимонанд (, ба касоне ки сифатҳои Муҳаммадро (дуруду паёми Аллоҳ бар ӯ бод) ба мусалмонон аз Таврот фош кардаанд,) гӯянд: «Оё ба эшон (, яъне ба муъминон) чизеро мегӯед, ки он (дарвозаҳои дониш) -ро Аллоҳ бар шумо кушуда аст (ва дар бораи Муҳаммад (дуруду паёми Аллоҳ бар ӯ бод) хабар дода аст) то ки бо он шуморо (рӯзи растохез) назди Парвардигоратон муҷодала кунанд (ки чаро пас аз шинохтани Муҳаммад (дуруду паёми Аллоҳ бар ӯ бод) ӯро пайравӣ накардед)? Оё пас намеандешед.
2:76 -
أَوَلَا يَعْلَمُونَ أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ مَا يُسِرُّونَ وَمَا يُعْلِنُونَ
(Агар ҷуҳудон пиндоранд, ки ин далилҳоро аз муъминон пинҳон доранд, пас) оё эшон намедонанд, ки ҳароина, Аллоҳ ончиро (ки аз дурӯғшуморӣ ва куфр ба Муҳаммад (дуруду паёми Аллоҳ бар ӯ бод) ) пинҳон мекунанд ва ончиро ошкоро менамоед медонад (, чунончи ба ёрони пайғамбар гуфтанд, ки имон овардем).
2:77 -
وَمِنْهُمْ أُمِّيُّونَ لَا يَعْلَمُونَ الْكِتَابَ إِلَّا أَمَانِيَّ وَإِنْ هُمْ إِلَّا يَظُنُّونَ
Ва аз миёни эшон нохондагон (-и бедонише) ҳастанд, ки китоб (-и Таврот) ро намедонанд магар орзуҳое (беҳудаи дурӯғине ки аз меҳтарон ва аз аҳборашон шунидаанд ва он суханон дар китобашон нестанд, монанди ин суханон ки Аллоҳ эшонро меомурзад ва дар дӯзах ҷуз чанд рӯзе даранг намекунанд). Ва нестанд эшон магар гумонкунандагон (, ки бедонишу яқин гузаштагони худро кӯрона тақлид мекунанд).
2:78 -
فَوَيْلٌ لِلَّذِينَ يَكْتُبُونَ الْكِتَابَ بِأَيْدِيهِمْ ثُمَّ يَقُولُونَ هَٰذَا مِنْ عِنْدِ اللَّهِ لِيَشْتَرُوا بِهِ ثَمَنًا قَلِيلًا ۖ فَوَيْلٌ لَهُمْ مِمَّا كَتَبَتْ أَيْدِيهِمْ وَوَيْلٌ لَهُمْ مِمَّا يَكْسِبُونَ
Пас вой (бар он аҳбори ҷуҳудон ва) бар он касоне ки бо дастҳои хеш китоб (-и Таврот)-ро менависанд, боз мегӯянд, ки ин (суханҳои навишта) аз наздики Аллоҳ аст, то ба ивази он баҳои андак (-и ҷаҳониро) бихаранд. Пас вой бар эшон ба сабаби ончӣ дастҳои эшон (аз дурӯғу бӯҳтон дар таҳрифи Таврот) навиштаанд ва вой бар эшон ба сабаби ончӣ (аз ҳаром ва ришваву пора) ба даст меоваранд. (нигаред; «Саҳиҳ»-и Бухорӣ; с. 54)
2:79 -
وَقَالُوا لَنْ تَمَسَّنَا النَّارُ إِلَّا أَيَّامًا مَعْدُودَةً ۚ قُلْ أَتَّخَذْتُمْ عِنْدَ اللَّهِ عَهْدًا فَلَنْ يُخْلِفَ اللَّهُ عَهْدَهُ ۖ أَمْ تَقُولُونَ عَلَى اللَّهِ مَا لَا تَعْلَمُونَ
Ва (ҷуҳудон) гуфтанд оташи дӯзах ба мо нарасад магар чанд рӯзи шумурда (ки он ба андозаи чиҳил рӯзе аст, ки гусоларо парастиш намудаем сипас баъд аз чиҳил рӯз аз он берун оем ва ҷои моро мусалмонон мегиранд). (Эй Муҳаммад (дуруду паёми Аллоҳ бар ӯ бод), ба эшон) бигу: «оё аз пеши Аллоҳ паймон гирифтаед, зеро (агар бо Аллоҳ паймон баста бошед) Аллоҳ паймонашро ҳаргиз хилоф накунад. Балки бар Аллоҳ ончиро мегӯед, ки намедонед (ва бар Аллоҳи ҷаҳонофарин дурӯғ мебандед).
2:80
Тарҷума: Фирдавсии Нуралиён (дар ҳоли тарҷума ва таҳрир)