Сура 2 Ал-Бақара (Гов)

وَآمِنُوا بِمَا أَنْزَلْتُ مُصَدِّقًا لِمَا مَعَكُمْ وَلَا تَكُونُوا أَوَّلَ كَافِرٍ بِهِ ۖ وَلَا تَشْتَرُوا بِآيَاتِي ثَمَنًا قَلِيلًا وَإِيَّايَ فَاتَّقُونِ

Ва (эй аҳли китоб,) ба ончӣ (аз Қуръон бар Муҳаммад (дуруду паёми Аллоҳ бар ӯ бод)) фуруд овардаем имон оваред, ки он (Қуръон) ба ончӣ (аз Тавроту Инҷил) назди шумост бовардоранда аст (ва ба яктогии Аллоҳ ва пайғамбарии Муҳаммад (дуруду паёми Аллоҳ бар ӯ бод) тасдиқкунанда аст, зеро аҳли китоб сифатҳои Муҳаммадро дар Таврот ва Инҷил дармеёбанд) ва шумо нахустин кофир (ва мункири) он (Қуръон) мабошед! Ва оятҳои маро ба баҳои андак (-и зиндагии ҷаҳони гузарон) мафурӯшед ва (дар пинҳон кардани ҳақиқат ва инкор намудани пайғамбарии Муҳаммад (дуруду паёми Аллоҳ бар ӯ бод)) танҳо аз ман битарсед.
2:41
وَلَا تَلْبِسُوا الْحَقَّ بِالْبَاطِلِ وَتَكْتُمُوا الْحَقَّ وَأَنْتُمْ تَعْلَمُونَ

Ва (пайғоми) ростро (, ки аз ҷониби Аллоҳ ба шумо фуруд омада аст) бо (суханони) ноҳақ дарнаёмезед (ки онро аз худ бофтаед) ва (навиди) ростро (аз хусуси авсофи Муҳаммад (дуруду паёми Аллоҳ бар ӯ бод)) пинҳон макунед ва шумо медонед (ки он ҳақ аст).
2:42
وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ وَارْكَعُوا مَعَ الرَّاكِعِينَ

Ва намозро (ҳамроҳи пайғамбар) ба по доред ва закотро бипардозед (ва онро ба пайғамбар бисупоред) ва ҳамроҳи рукӯъкунандагон (дар ҷамоат) ба рукӯъ хам шавед (ва ҳамроҳи фармонбарандагон чун ёрони пайғамбар фармони Аллоҳ баред).
2:43
أَتَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبِرِّ وَتَنْسَوْنَ أَنْفُسَكُمْ وَأَنْتُمْ تَتْلُونَ الْكِتَابَ ۚ أَفَلَا تَعْقِلُونَ

Оё мардумонро ба некукорӣ (ва ба тоати Аллоҳ ва ба имон овардан ба Муҳаммад (дуруду паёми Аллоҳ бар ӯ бод)) мефармоед ва хештанро фаромӯш мекунед (ва мегӯед, ки Муҳаммад фақат пайғамбари арабҳост) ва боз шумо китоб (-и Аллоҳ - Таврот) ро мехонед (ки дар он нишонаҳои Муҳаммад (дуруду паёми Аллоҳ бар ӯ бод) ёд гаштаанд). Пас оё шумо намеандешед (ки ин ҳама кори хеле зишт аст).
2:44
وَاسْتَعِينُوا بِالصَّبْرِ وَالصَّلَاةِ ۚ وَإِنَّهَا لَكَبِيرَةٌ إِلَّا عَلَى الْخَاشِعِينَ

(Дар роҳи хушнудии Аллоҳ) ба шикебоӣ ва намоз ёрӣ ҷӯед ва Ҳароина, намоз душвор (ва бузургу сангин) аст, магар бар фурутанӣкунандагон (, ки дилҳояшон бо тоати Аллоҳ ором мегирад).
2:45
الَّذِينَ يَظُنُّونَ أَنَّهُمْ مُلَاقُو رَبِّهِمْ وَأَنَّهُمْ إِلَيْهِ رَاجِعُونَ

Ононки яқин доранд (ва бегумон медонанд), ки эшон бо Парвардигорашон (рӯзи растохез) вомехӯранд (ва ӯ эшонро бо кирдорҳояшон подош ва ё кайфар мекунад) ва яқин доранд, ки эшон (рӯзи растохез) ба сӯи ӯ баргардагонанд.
2:46
يَا بَنِي إِسْرَائِيلَ اذْكُرُوا نِعْمَتِيَ الَّتِي أَنْعَمْتُ عَلَيْكُمْ وَأَنِّي فَضَّلْتُكُمْ عَلَى الْعَالَمِينَ

Эй фарзандони Исроил он неъмати маро (бо сипогузорӣ ва тоати Аллоҳ) ёд кунед, ки ман (ниёгони) шуморо бар ҳама ҷаҳониён бартарӣ додам (ва шуморо подшоҳӣ ва пайғамбарон ва китобҳои осмонӣ ва ҷумла неъматҳои динӣ ва дунявиро ато кардам).
2:47
وَاتَّقُوا يَوْمًا لَا تَجْزِي نَفْسٌ عَنْ نَفْسٍ شَيْئًا وَلَا يُقْبَلُ مِنْهَا شَفَاعَةٌ وَلَا يُؤْخَذُ مِنْهَا عَدْلٌ وَلَا هُمْ يُنْصَرُونَ

Аз он рӯзе битарсед, ки ҳеҷ кас (агарчӣ пайғамбар ва ё накӯкор бошад) аз касе ки (кофир аст) чизеро басандагӣ накунад ва аз ҳеҷ касе (ки куфр оварда) шафоат пазируфта нашавад ва аз ҳеҷ касе фидо гирифта нашавад ва на эшон ёрӣ дода шаванд (ва на касе аз хешу табору ёрон эшонро аз оташи дӯзах бираҳонад ва на худ ба наҷоти хеш тавоно бошад).
2:48
وَإِذْ نَجَّيْنَاكُمْ مِنْ آلِ فِرْعَوْنَ يَسُومُونَكُمْ سُوءَ الْعَذَابِ يُذَبِّحُونَ أَبْنَاءَكُمْ وَيَسْتَحْيُونَ نِسَاءَكُمْ ۚ وَفِي ذَٰلِكُمْ بَلَاءٌ مِنْ رَبِّكُمْ عَظِيمٌ

Ва (ёд кунед) чун (ниёгони) шуморо аз фиръавниён раҳонидем, ки ба шумо зишттарин (ва сахттарин) азобро мечашониданд ва фарзандони (навзоди наринаи) шуморо мекуштанд ва духтарони шуморо (барои канизӣ ва корҳои вазнин) зинда мегузоштанд[[Фиръавн дар хоб мебинад, ки оташе аз Байтулмақдис берун шуд ва ба хонаи қибтиён даромад, магар хонаҳои Исроилиён. Ва ин хобро чунин гузориш карданд, ки заволи подшоҳиат ба дасти марде аз фарзандони Исроил хоқад буд, ки ҳанӯз ба дунё наёмада аст. Аз ин рӯ, Фиръавн фармон дод, ки ҳар кӯдаки навзоди наринае, ки дар банӣ Исроил ба ҷаҳон меояд кушта шавад ва духтарони эшонро зинда бигузоранд. «Фиръавн» лақаби подшоҳони кофири Миср аст, ки аз амолиқа ба тахт менишастанд, чунончӣ «Қайсар» лақаби шоҳони Руму Шом, «Хусрав» лақаби подшоҳи Форс, «Туббаъ» лақаби шоҳони Яман, «Наҷҷошӣ» лақаби шоҳони Ҳабашистон, «Батлимус» лақаби шоҳони Ҳинд ва «Фағфур» лақаби шоҳони Чин аст. Баъзе муфассирон гуфтаанд, ки номи Фиръавн Валид ибни Мусъаб ибни Райён ва кунийяташ Абумарра буда, аслаш аз Истахри Форс (Эрони ҳозира) буда аст, аммо ба пиндорам чандон асоси илмӣ надорад.]]. Ва дар ин (кор бароятон) аз парвардигори шумо озмоише бузург буд.
2:49
وَإِذْ فَرَقْنَا بِكُمُ الْبَحْرَ فَأَنْجَيْنَاكُمْ وَأَغْرَقْنَا آلَ فِرْعَوْنَ وَأَنْتُمْ تَنْظُرُونَ

Ва (ёд кунед) чун барои (ниёгони) шумо дарё(-и Сурх)-ро бишикофтем, пас шуморо (аз ғарқ гаштан) раҳонидем ва фиръавниёнро ғарқ сохтем ва шумо (ин корро бо чашмони хеш) медидед. [Чун Мусо бо банӣ Исроил аз Миср пинҳонӣ берун рафтанд, Фиръавн бо лашкариёнаш эшонро думболагирӣ намуд. Ҳангоме ки Мусо бо қавмаш ба баҳри Сурх расиданд Мусо чӯбдасташро ба баҳр зад ва баҳр шикофта гашт ва аз ҳар ҷонибе об монанди кӯҳпораи бузург ҷудо шуд. Фиръавн бо шашсад ҳазор лашкариёнаш аз паси банӣ Исроил ба баҳр даромад ва гоҳе ки ҳамаи эшон ба баҳр ворид шуданд, баҳр бо фармони илоҳӣ эшонро якояк фаро гирифту ғарқашон намуд.]
2:50
وَإِذْ وَاعَدْنَا مُوسَىٰ أَرْبَعِينَ لَيْلَةً ثُمَّ اتَّخَذْتُمُ الْعِجْلَ مِنْ بَعْدِهِ وَأَنْتُمْ ظَالِمُونَ

Ва (ёд кунед,) чун бо Мусо чиҳил шабро[[Гӯянд, ки ин чиҳил рӯз, моҳи зулқаъда бо пуррагӣ ва даҳ шаб аз зулҳиҷҷа буда аст.]] миъод муқаррар кардем (ва паймон намудем), шумо пас аз (рафтани) ӯ (он) гӯсоларо (ки Сомирӣ аз зевари занон сохта буд, маъбуд) гирифтед (ва гӯсоларо парастидед) ва шумо (бар ҷонҳои хеш) ситамгор будед.
2:51
ثُمَّ عَفَوْنَا عَنْكُمْ مِنْ بَعْدِ ذَٰلِكَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ

Боз пас аз ин (гӯсолапарастӣ) аз шумо гузашт кардем то бошад (неъматҳои маро) сипосдорӣ кунед (ва фармонбардору мутеъ шавед).
2:52
وَإِذْ آتَيْنَا مُوسَى الْكِتَابَ وَالْفُرْقَانَ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ

Ва (ёд кунед) чун ба Мусо китоб (-и Тавротро) ва (шариати) ҷудокунандаро додем (, ки миёни ҳарому ҳалол ва ботилу ҳақ ҷудоӣ андозад) то бошад, ки роҳ(-и рост)-ро ёбед.
2:53
وَإِذْ قَالَ مُوسَىٰ لِقَوْمِهِ يَا قَوْمِ إِنَّكُمْ ظَلَمْتُمْ أَنْفُسَكُمْ بِاتِّخَاذِكُمُ الْعِجْلَ فَتُوبُوا إِلَىٰ بَارِئِكُمْ فَاقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ ذَٰلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ عِنْدَ بَارِئِكُمْ فَتَابَ عَلَيْكُمْ ۚ إِنَّهُ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ

Ва (ёд кунед,) чун Мусо (аз миъоди худ баргашт ва қавмашро гӯсолапараст ёфт,) қавми худро (ба касоне ки гӯсола парастида буданд) гуфт: «Эй қавми ман, Ҳароина, шумо ба сабаби гӯсоларо (маъбуд) гирифтан хештанро ситам кардед , пас ба сӯи Пайдогари хеш (ки шуморо пайдо кардааст бо тавба) боз оед, онгаҳ хештанро бикушед[[Аллоҳи ҷаҳонофарин фармуд: Тавбаи эшон ин аст, ки ҳар кадоме аз эшон ҳар киро ёбад, хоҳ падараш бошад ва ё писараш ӯро бо шамшер бикушад ва парво макунад, ки чи касеро кушта ва Парвардигор гуноҳи кушанда ва кушташудагони эшонро биомурзид ва тавбаи эшонро пазируфт.]] (то бегуноҳи шумо гунаҳгорро теғ занад). Ин кор (якдигаркушӣ ва ризогии шумо ба ҳукми ӯ) назди Пайдогаратон барои шумо беҳтар аст. Пас Аллоҳ (пеш аз тавбаатон) шуморо пӯзиш намуд. Ҳароина, ӯ бисёр пӯзишпазирандаи менрубон аст.
2:54
وَإِذْ قُلْتُمْ يَا مُوسَىٰ لَنْ نُؤْمِنَ لَكَ حَتَّىٰ نَرَى اللَّهَ جَهْرَةً فَأَخَذَتْكُمُ الصَّاعِقَةُ وَأَنْتُمْ تَنْظُرُونَ

Ва (ёд кунед) чун (бо густохии тамом) гуфтед: «Эй Мусо ҳаргиз туро бовар надорем то инки Язддонро (бо чашмҳои хеш) ошкоро бибинем, пас шуморо озарахш[[Озарахш-барқ, соъиқа.]] гирифт ва шумо медидед (ки Аллоҳ шуморо чӣ гуна як ба як ҳалок месохт).
2:55
ثُمَّ بَعَثْنَاكُمْ مِنْ بَعْدِ مَوْتِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ

Боз пас аз маргатон шуморо (зинда) барангехтем то бошад (ин неъмати моро) сипосдорӣ кунед. [Чун қавми Мусо гӯсоларо парастиданд, Мусо аз миёни эшон ҳафтод нафарро аз касоне баргузид, ки гӯсола напарастида буданд ва эшонро ба куҳи Тур овард то аз Аллоҳ барои бародарони гунаҳгори хеш омурзиш ва эътизор хоҳанд. Вақте ба Тур расиданд Мусоро гуфтанд: «Аз Парвардигорат бихоҳ то суханашро бишнавем ва сухани Парвардигорро шуниданд. Мусо гуфташон ки Парвардигор мефармояд ки тавбаи қавм дар якдигаркушии эшон аст, эшон гуфтанд ки ба суханони ту боварӣ надорем ва туро дар ин кор пайравӣ накунем то инки Аллоҳро ошкоро бибинем, пас Аллоҳ бар эшон хашм овард ва эшонро бо соъиқае ҳалок намуд ва як ба як бимурданд то яке марги дигареро медид. Сипас Аллоҳ эшонро пас аз як шабонарӯз бо дуои Мусо зинда гардонид то ин неъматро шукр гузоранд ва ғайр аз ӯ касеро напарастанд].
2:56
وَظَلَّلْنَا عَلَيْكُمُ الْغَمَامَ وَأَنْزَلْنَا عَلَيْكُمُ الْمَنَّ وَالسَّلْوَىٰ ۖ كُلُوا مِنْ طَيِّبَاتِ مَا رَزَقْنَاكُمْ ۖ وَمَا ظَلَمُونَا وَلَٰكِنْ كَانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ

[Гоҳе ки банӣ Исроил ба Байтулмақдис наздик гаштанд, Аллоҳ фармудашон, бо қавми амолиқа, ки Байтулмақдис зери ҳукми эшон буд, биҷангед. Аммо эшон гуфтанд, ки эй Мусо, ту ва Парвардигорат бираведу биҷангед, мо ҳаминҷо менишинем. Аллоҳ ба сабаби ин саркашӣ эшонро дар биёбон чиҳил сол раҳгум андохт.] Ва (ҳангоми чиҳил соли раҳгумӣ дар биёбони Сино) бар фарози шумо сафедабр (-и тунук)-ро (аз гармои офтоб) соябон сохтем ва бар шумо тарангбин ва мурғи бедонаро фуруд овардем. Аз покизаҳое ки шуморо рӯзӣ додаем бихуред! Ва эшон (бо саркашӣ намудани фармудаҳои илоҳӣ) моро ситам накарданд ва лекин хештанро ситам мекарданд, (ки чиҳил сол дар биёбон раҳгум монданд).
2:57
وَإِذْ قُلْنَا ادْخُلُوا هَٰذِهِ الْقَرْيَةَ فَكُلُوا مِنْهَا حَيْثُ شِئْتُمْ رَغَدًا وَادْخُلُوا الْبَابَ سُجَّدًا وَقُولُوا حِطَّةٌ نَغْفِرْ لَكُمْ خَطَايَاكُمْ ۚ وَسَنَزِيدُ الْمُحْسِنِينَ

Ва (ёд кунед, ки пас аз раҳгумӣ) чун (бо сарварии Йушаъ писари Нун, пас аз чиҳил соли раҳгумӣ дар дашту биёбон, бар амолиқа пирӯз гаштед ва кишвари Қудсро кушудед, шуморо) гуфтем, ки ба ин деҳа (ба Байтулмақдис) бидароед ва онҷо ҳар гуна, ки хоҳед гуворо (ва ба фузунию фаррохӣ) бихӯред ва аз дарвозаи он (баҳри шукри неъматҳои Аллоҳ) саҷдакунон (ё қоматхамида) бидароед ва бигӯед: «(Гуноҳҳои моро) фурӯ гузор», то мо гуноҳҳои шуморо биёмурзем ва мо (савоби) некӯкоронро (бо тоат) хоҳем афзуд.
2:58
فَبَدَّلَ الَّذِينَ ظَلَمُوا قَوْلًا غَيْرَ الَّذِي قِيلَ لَهُمْ فَأَنْزَلْنَا عَلَى الَّذِينَ ظَلَمُوا رِجْزًا مِنَ السَّمَاءِ بِمَا كَانُوا يَفْسُقُونَ

Пас ононки ситам варзиданд, суханеро ҷуз ончӣ ба эшон гуфта шуд табдил карданд (ва ба ҷои онки рукӯъ намуда гӯянд: «Ҳитта», яъне гуноҳҳои моро фурӯ неҳ ва моро биёмурз, бо истеҳзо бар дунбаҳои худ хазида мегуфтанд: «Ҳинта», яъне гандум). Пас бар онон ки ситам варзиданд ба сабаби он ки бадкорӣ мекарданд (ва аз тоати Аллоҳ берун мегаштанд,) аз осмон азобе фурӯ овардем (ва эшонро ба тоун гирифтор намудем).
2:59
وَإِذِ اسْتَسْقَىٰ مُوسَىٰ لِقَوْمِهِ فَقُلْنَا اضْرِبْ بِعَصَاكَ الْحَجَرَ ۖ فَانْفَجَرَتْ مِنْهُ اثْنَتَا عَشْرَةَ عَيْنًا ۖ قَدْ عَلِمَ كُلُّ أُنَاسٍ مَشْرَبَهُمْ ۖ كُلُوا وَاشْرَبُوا مِنْ رِزْقِ اللَّهِ وَلَا تَعْثَوْا فِي الْأَرْضِ مُفْسِدِينَ

Ва (ёд кунед) чун Мусо барои қавми (ташналаби) худ (аз Аллоҳ) об хост, пас гуфтем: «Ба чӯбдасти хеш санг (-и чилбури чаҳоргӯшае) ро (ки ҳамроҳи худ мебурданд) бизан, онгаҳ аз он (санг ба адади қабилаҳои банӣ Исроил) дувоздаҳ чашма равон шуд. Ба дурустӣ ҳар қавме (аз эшон) обишхӯри худро донистанд. Аз рӯзии Аллоҳ (ки шуморо бе ҳеҷ ранҷу заҳмате рӯзӣ дода аст) бихӯред ва биёшомед ва дар замин табоҳикунон бадкорӣ маварзед!
2:60

Тарҷума: Фирдавсии Нуралиён (дар ҳоли тарҷума ва таҳрир)