Сура 2 Ал-Бақара (Гов)

وَاتَّقُوا يَوْمًا تُرْجَعُونَ فِيهِ إِلَى اللَّهِ ۖ ثُمَّ تُوَفَّىٰ كُلُّ نَفْسٍ مَا كَسَبَتْ وَهُمْ لَا يُظْلَمُونَ

[Вопасин ояти Қуръони гаронқадр ки ба Пайғамбари гиромӣ (дуруду паёми Аллоҳ бар ӯ бод) фуруд омад ҳамин оят аст, ки пас аз нӯҳ шаби фуруд омадани ин оят рӯзи душанбеи дуввуми моҳи Рабиъул-аввал аз ҷаҳон даргузашт:] (Эй мардумон!) Аз рӯзе битарсед, ки дар он (рӯз) ба сӯи Аллоҳ бозгардонида мешавед (ва бо ӯ рӯ ба рӯ мегардед), онгоҳ ҳар касе (подоши) ончиро карда аст (дар он рӯз) пурра дода мешавад ва эшон (бо кам гаштани савоб ва ё зиёд шудани кирдори бад) ситам карда намешаванд.
2:281
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا تَدَايَنْتُمْ بِدَيْنٍ إِلَىٰ أَجَلٍ مُسَمًّى فَاكْتُبُوهُ ۚ وَلْيَكْتُبْ بَيْنَكُمْ كَاتِبٌ بِالْعَدْلِ ۚ وَلَا يَأْبَ كَاتِبٌ أَنْ يَكْتُبَ كَمَا عَلَّمَهُ اللَّهُ ۚ فَلْيَكْتُبْ وَلْيُمْلِلِ الَّذِي عَلَيْهِ الْحَقُّ وَلْيَتَّقِ اللَّهَ رَبَّهُ وَلَا يَبْخَسْ مِنْهُ شَيْئًا ۚ فَإِنْ كَانَ الَّذِي عَلَيْهِ الْحَقُّ سَفِيهًا أَوْ ضَعِيفًا أَوْ لَا يَسْتَطِيعُ أَنْ يُمِلَّ هُوَ فَلْيُمْلِلْ وَلِيُّهُ بِالْعَدْلِ ۚ وَاسْتَشْهِدُوا شَهِيدَيْنِ مِنْ رِجَالِكُمْ ۖ فَإِنْ لَمْ يَكُونَا رَجُلَيْنِ فَرَجُلٌ وَامْرَأَتَانِ مِمَّنْ تَرْضَوْنَ مِنَ الشُّهَدَاءِ أَنْ تَضِلَّ إِحْدَاهُمَا فَتُذَكِّرَ إِحْدَاهُمَا الْأُخْرَىٰ ۚ وَلَا يَأْبَ الشُّهَدَاءُ إِذَا مَا دُعُوا ۚ وَلَا تَسْأَمُوا أَنْ تَكْتُبُوهُ صَغِيرًا أَوْ كَبِيرًا إِلَىٰ أَجَلِهِ ۚ ذَٰلِكُمْ أَقْسَطُ عِنْدَ اللَّهِ وَأَقْوَمُ لِلشَّهَادَةِ وَأَدْنَىٰ أَلَّا تَرْتَابُوا ۖ إِلَّا أَنْ تَكُونَ تِجَارَةً حَاضِرَةً تُدِيرُونَهَا بَيْنَكُمْ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَلَّا تَكْتُبُوهَا ۗ وَأَشْهِدُوا إِذَا تَبَايَعْتُمْ ۚ وَلَا يُضَارَّ كَاتِبٌ وَلَا شَهِيدٌ ۚ وَإِنْ تَفْعَلُوا فَإِنَّهُ فُسُوقٌ بِكُمْ ۗ وَاتَّقُوا اللَّهَ ۖ وَيُعَلِّمُكُمُ اللَّهُ ۗ وَاللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ

Эй касоне ки (ба Аллоҳ ва Фиристодаи ӯ) имон овардед, чун (дар хариду фурӯш ва доду гирифт) аз ҳамдигар то муддати муайян (бо паймонаи муайян ва андозаи муайян) вом бигиред, онгоҳ (барои пешгирии низоъ,) онро (хоҳ дар фурӯш бошад ва хоҳ қарз) бояд бинависед ва бояд ки дабир (, яъне нависанда қарзномаро байни қарздор ва соҳиби қарз) бо адл (-у инсоф) бинависад (ва дар миқдори мол ва муддати он чизе нафизояд ва чизе кам накунад). Ва дабир (агар фориғ бошад, бояд) сар натобад, аз он ки (чун касеро пайдо накарданд ва ӯро ба навиштан хонанд, қарзномаро байни соҳиби қарз ва қарздор) бинависад, чунончи Аллоҳ ӯро (навиштан) омӯхта аст (ва дар навиштан фазлаш дода аст). Ва (қарздор, яъне) он касе ки бар (гардани) ӯ ҳақ аст, бояд (бар дабир он чиро ки аз қарз бар зиммаи ӯст) имло кунад ва (дар имлояш) аз (иқоби) Аллоҳ аз Парвардигораш битарсад ва аз он чизеро накоҳонад (ва пинҳон надорад). Пас, агар (қарздор, яъне) он касе ки бар ӯ ҳақ аст бехирад [[Девона ё исрофкор.]] (-и исрофкор) ё (кӯдак ва ё пир ё) нотавон [[Кӯдак ва ё пире ки навиштан наметавонад ва ё шахсе ки намедонад, ки чӣ мегӯяд.]] бошад ё (нохонда ва ё нодон ва ё гунг ва ё аз аҳли забон набошад) ва натавонад, ки имло кунад пас коргузори [[Коргузор-валӣ, монанди падараш ва ё васӣ ё мутарҷим имло намояд.]] ӯ боадл (бе костан ва ё фузудан) имло намояд. Ва (барои зиёдати боварӣ дар қарз) ду гувоҳро аз мардон (-и болиғи озоди мусалмон) худ гувоҳ бигирад. Пас, агар ду мард (гувоҳ) набошад, онгоҳ (дар қарз) як марду ду зан гувоҳ бошанд аз гувоҳон, аз касоне ки (шумо ба дину ақл ва салоҳу адолати эшон) ризоманд мешавед (ва гирифтани ду зан ба ҷои як мард барои он аст) то агар як зани эшон (ба сабаби костагии дину ақл гувоҳиро) гум намояд (ва фаромӯш кунад), яке дигареро ба ёд оварад. Ва гувоҳон сар натобанд, чун эшонро (ба гувоҳӣ додани қарзнома ва қарз ва адои гшувоҳии ҳақ) бихонанд (, дар ҳоле ки эшон фориғ бошанд ва гувоҳе дигар ғайр аз эшон набошад). Ва ба сутӯҳ маёед (ва ба танг маёед ва хаста машавед) аз он ки (дар ҳама ҳол воми андак ва бисёрро ва) хурду бузургро, то муддати муайян бинависед. Ҳамин кор (навиштани вом то муддаташ) назди Аллоҳ боинсофтар ва барои гувоҳӣ (-и гувоҳон) дурусттар аст ва (барои шумо) наздиктар аст, то (дар андозаи қарз ва муддати он ва дар гувоҳӣ додан) дар гумон нашавед (, зеро чун номаи навиштаро мебинед, ҳама гумон ва шубҳаи шумо аз байн меравад), магар ки савдогарии даст ба даст (бе муддат ва бе таъхир ва ғайри насия) бошад (ва баҳои коло ва коло ҳозир бошад), ки онро миёни ҳамдигар (бе ягон диранге) доду гирифт кунед (ва дар як маҷлис молро бидиҳед ва баҳояшро биситонед, пас дар ин ҳол ба навиштани он ҳоҷат намемонад). Пас, бар шумо гуноҳе нест, ки онро (, яъне савдогарии даст ба дастро) нанависед. Ва чун (то муддате ва ё бе муддат дар хурду бузург ва ё нақду насия) бо якдигар хариду фурӯш кардед (, дар ҳар сурат барои дафъи ихтилоф бар ҳаққи худ) гувоҳ бигиред (, зеро гувоҳ гирифтан бар ҳар фурӯшанда ва харидор ҳаққи воҷиб ва фарзу лозим аст). (Аз ҷониби соҳиби ҳақ) на дабир зиён (-у ранҷ) бинад ва на гувоҳ (, монанди ин ки гувоҳ ба макони дуре хонда шавад, ки сафари онҷо барояш душвор бошад ё ки аз ӯ дархост намоянд, ки ба ноҳақ ва бар дурӯғ гувоҳӣ диҳад ва ё дабир чизеро бар дурӯғ бинависад ва ё чизеро бинависад, ки аслан вуҷуд надорад ва ё чизеро биафзояд ва бикоҳонад. Ва ё гувоҳ ва дабирро коре муҳим бошад ва эшонро даъват намоянд, чун эшон ба сабаби кори худ узр хоҳанд ба эшон бигӯянд, ки шуморо бар ин кор Аллоҳ фармон дода аст, пас бояд моро иҷобат фармоед. Он мард бояд касони дигарро ғайр аз эшон талаб кунад ва эшонро зиён марасонад ва бигузорадашон, ки кори худро анҷом диҳанд). Ва агар (баъд аз фармудан ва наҳй кардан,) ин корро бикунед (ва дабиру гувоҳро зийн бирасонед), пас ҳароина, он барои шумо бадкорӣ (, яъне гуноҳ ва аз фармони Аллоҳ берун омадан) аст. Ва (дар фармонҳо ва наҳйҳо) аз Аллоҳ битарсед (ва нависанда ва гувоҳро зиён марасонед) ва Аллоҳ ба шумо (воҷибот ва дониши судманд ва манфиати корҳоятонро) меомӯзад (, ки он барои шумо, мояи хушбахтии ду гетист). Ва Аллоҳ ба ҳама чиз доност (ва ҳақиқати корҳо ва саранҷоми онҳоро ва манфиатҳои шумо ва ошкору ниҳони ҳама чизро медонад).
2:282
وَإِنْ كُنْتُمْ عَلَىٰ سَفَرٍ وَلَمْ تَجِدُوا كَاتِبًا فَرِهَانٌ مَقْبُوضَةٌ ۖ فَإِنْ أَمِنَ بَعْضُكُمْ بَعْضًا فَلْيُؤَدِّ الَّذِي اؤْتُمِنَ أَمَانَتَهُ وَلْيَتَّقِ اللَّهَ رَبَّهُ ۗ وَلَا تَكْتُمُوا الشَّهَادَةَ ۚ وَمَنْ يَكْتُمْهَا فَإِنَّهُ آثِمٌ قَلْبُهُ ۗ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ عَلِيمٌ

Ва (эй вомгирандагон,) агар дар сафар бошед (ва аз ҳамдигар барои муддати муайян вом гирифтед) ва дабире (барои навиштан) наёфтед (ё варақ ва хома ё ранг пайдо накардед), пас (ба ҷои навиштан аз қарздорон) гаравҳо [[Гирифтани гарав дар ҳоли сафар ва муқим будан равост, агарчӣ дабир ва гувоҳ вуҷуд дошта бошанд.]] ситонида шавад. Пас агар бархе аз шумо бархеро амин медонад (яъне агар соҳиби мол вомгирандаро амин бидонад бар ситондани гарав ҳоҷат нест) онгоҳ (қарздор яъне) он касе ки амин дониста шуда аст, бояд амонаташро бигузорад (ва вомро бипардозад). Ва (дар пардохтани вом,) аз Аллоҳ - аз Парвардигораш битарсад (ва молеро ки аз соҳиби мол гирифта аст, инкор накунад ва савганд бар дурӯғ махӯрад). Ва (эй гувоҳон, чун ба гувоҳ додан назди ҳоким хонда шудед,) гувоҳиро пинҳон мадоред (, то соҳиби ҳақ ҳаққашро бигирад, агарчӣ он гуҳвоҳӣ бар зидди худ ва падару модару хешовандонатон бошад). Ва ҳар кӣ онро пинҳон дорад, пас ҳароина, дили ӯ гунаҳгор (-и бадкор) аст. Ва Аллоҳ бад-ончӣ мекунед (, монанди гувоҳӣ додан ва пинҳон доштани он) доност (ва чизе аз ӯ пинҳон намемонад ва саранҷом шуморо бо он ҷазо медиҳад).
2:283
لِلَّهِ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ ۗ وَإِنْ تُبْدُوا مَا فِي أَنْفُسِكُمْ أَوْ تُخْفُوهُ يُحَاسِبْكُمْ بِهِ اللَّهُ ۖ فَيَغْفِرُ لِمَنْ يَشَاءُ وَيُعَذِّبُ مَنْ يَشَاءُ ۗ وَاللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

(Эй гувоҳон, гувоҳиро пинҳон мадоред, чунки Аллоҳ ҳама чизро медонад ва ҳама офаридагон зердаст ва зери фармони ӯянд.) Ҳар ончӣ дар осмонҳо ва ҳар ончӣ дар замин аст, Аллоҳрост (ва ҳама хурду бузурги осмонҳову замин ва тадбиру чорасозии онҳо ба дасти ӯст. Ва чизе аз ӯ пинҳон намонад, зеро ӯ Парвардигори чорасоз аст). Ва (эй мардумон,) агар ончиро ки (аз қасди бадӣ ва нийяти бад, чун пинҳон доштани гувоҳӣ ва шакку куфр) дар дили шумост ошкор кунед ё пинҳон доред (рӯзи растохез) Аллоҳ шуморо бо он (огоҳ кунад ва) ҳисоб бигирад, пас касеро хоҳад (аз худотарсон ва мӯъминон) биомурзад ва ҳар киро хоҳад (аз мунофиқон ва мушрикон ва гунаҳгорон ба сабаби шак намуданашон дар ягонагии Аллоҳ ва дар пайғамбарии пайғамбаронаш), азоб диҳад. (Дар инҷо азм, қасди маъсият аст, ки Аллоҳ инсонро бо он ҳисоб мегирад, аммо ҳадиси нафс, яъне аз дил гузаронидани чизе бахшида шуда аст, то ин ки онро ба касе нагӯяд ва то ин ки он корро накунад). Ва Аллоҳ бар ҳама чиз (ба ҳисобгирӣ ва подоши шумо) тавоност [[Нигаред, "Саҳиҳ"-и Бухорӣ; 4545, 4546.]] (, ки мӯъминонро барои бо дил қасди гуноҳе кардан биомурзад ва кофиронро ба сабаби шак дар ягонагии Аллоҳ ва пайғамбарии пайғамбаронаш азоб намояд).
2:284
آمَنَ الرَّسُولُ بِمَا أُنْزِلَ إِلَيْهِ مِنْ رَبِّهِ وَالْمُؤْمِنُونَ ۚ كُلٌّ آمَنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ لَا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْ رُسُلِهِ ۚ وَقَالُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا ۖ غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ

Фиристода (-и Аллоҳ-Муҳаммад) бад-ончӣ аз Парвардигораш ба сӯи ӯ (аз Қуръон) фуруд оварда шуда аст, бовар дошт ва мӯъминон низ (бад-ончӣ аз Парвардигорашон ба сӯи Муҳаммад (дуруду паёми Аллоҳ бар ӯ бод) аз Қуръон фуруд омада аст, ба ҳама ҳалолу ҳаром ва фармону боздорӣ ва ба ваъду бимкунӣ бовар доштанд). Ҳама ба (ягонагии) Аллоҳ ва (ҳастии) фариштагони ӯ ва (ростии) китобҳои ӯ ва фиристодагони ӯ имон оварданд (, эшон мегӯянд): "Миёни ҳеҷ касе аз фиристодагони ӯ фарқ нагузорем (ва ба ҳама фиристодагонаш имон овардем, на чун ҷуҳудону насоро ки ба баъзе фиристодагон имон меоранд ва ба баъзе куфр меварзанд)». Ва (ҳама якдил ва якзабон) гуфтанд: «(Наҳй ва фармонҳои илоҳиро бо гӯши фаҳм ва қабул) шунидем ва (фаризаҳо ва фармудаҳои Парвардигорамонро) фармонбардорӣ кардем (ва ба фармудаҳои ӯ гардан ниҳодем). Эй Парвардигори мо, омурзишатроо мехоҳем ва (рӯзи бозхост) бозгашт (-и ҳама офаридагон) ба сӯи туст (, пас гуноҳҳои моро пӯшида дор).
2:285
لَا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا ۚ لَهَا مَا كَسَبَتْ وَعَلَيْهَا مَا اكْتَسَبَتْ ۗ رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَا إِنْ نَسِينَا أَوْ أَخْطَأْنَا ۚ رَبَّنَا وَلَا تَحْمِلْ عَلَيْنَا إِصْرًا كَمَا حَمَلْتَهُ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِنَا ۚ رَبَّنَا وَلَا تُحَمِّلْنَا مَا لَا طَاقَةَ لَنَا بِهِ ۖ وَاعْفُ عَنَّا وَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا ۚ أَنْتَ مَوْلَانَا فَانْصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ

[Чун ояти وَإِنْ تُبْدُوا مَا فِي أَنْفُسِكُمْ أَوْ تُخْفُوهُ يُحَاسِبْكُمْ بِهِ اللَّهُ фуруд омад, муъминон аз васваса ба Пайғамбар (дуруду паёми Аллоҳ бар ӯ бод) гила бурданд, ки аз кирдори дасту пову забон тавба мекунем, аммо васвасаро чӣ созем, ки дар ихтиёри мо нест. Ва ба эшон ҳисобгирӣ ба сабаби васваса душворӣ намуд, Пайғамбар (дуруду паёми Аллоҳ бар ӯ бод) фармудашон, ки ба ҳукми Аллоҳ ризо шавед ва монанди ҷуҳудон магӯед, ки шунидем ва саркашӣ кардем балки бигӯед: سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ , яъне шунидем ва фармонбарӣ кардем, Парвардигоро, омурзиши туро мехоҳем ва бозгашт ба сӯи туст. Пас Аллоҳи меҳрубон ин оятро дар насхи он фуруд овард ва муҳосаба ва васвасаро бекор намуд ва муҳосабаи рафтору кирдорро бар ҷо гузошт[[Нигаред, "Саҳиҳ"-и Муслим; 125.]] :] Аллоҳ ҳеҷ касеро мукаллаф намекунад, магар ба андозаи тавонаш (, то ки Аллоҳро ба андозаи тавонаш парастиш кунад). Ончӣ ҳар кас (бо дасту пову забон) некӣ карда аст, барои (суди) ӯст ва ончӣ (бо дасту пову забон) бадӣ карда аст (ва гуноҳ варзида) бар (зиёни) ӯст. Эй Парвардигори мо, чун (иҷрои фарзеро ва ё амреро) фаромӯш кардем, ё (дар кардани наҳйе аз нодонӣ ғайри қасд) хато намудем (ва ё ба хато ба ҳаром даст задем, бо иқоб) бар мо магир! Эй Парвардигори мо, бар дӯши мо паймони гарон(ва корҳои сангини тоқатфарсо)-ро манеҳ, чунончи онро бар дӯши касоне ки пеш аз мо буданд, ниҳодӣ (, монанди куштани шахс дар тавба ва буридани ҷои наҷосат). Эй Парвардигори мо, ва бар дӯши мо (фаризаҳо ва мусибатҳо ва озмоишу таклифҳо ва аз ғурбату шаҳватҳо) ончиро манеҳ, ки моро тавони (бардошти) он набошад (, то аз бардоштани он оҷиз бошем ва аз кӯтоҳӣ ва гуноҳҳое ки байни мо ва туст,) аз мо гузашт кун (ва онҳоро бизудой) ва (бадиҳову лағзишҳои) моро (дар ҳаққи бандагонат) биёмурз (ва назди эшон ошкорашон магардон) ва бар мо бибахш (ва дар оянда моро аз афтодан дар гуноҳҳо нигаҳ дор ва моро ба сӯи фармонбарии худ комёб соз ва моро рӯзи растохез шарманда магардон ва бо раҳмати худ моро аз азобат растагорӣ бидеҳ). Ту ёри моӣ, пас моро (дар барпо доштани ҳуҷҷат ва размоварӣ бар душманони худ ва душманони дин, яъне) бар гурӯҳи кофирон (ёрӣ фармо ва) пирӯзӣ бидеҳ[[Абумасъуд Уқба писари Амр писари Саълабаи Ансорӣ (Аллоҳ аз ӯ хушнуд бод) ривоят карда аст, ки Фиристодаи Аллоҳ (дуруду паёми Аллоҳ бар ӯ бод) гуфта аст: الْآيَتَانِ مِنْ آخِرِ سُورَةِ الْبَقَرَةِ مَنْ قَرَأَهُمَا فِي لَيْلَةٍ كَفَتَاهُ Ду оят аз охири сураи Бақара ҳастанд, ҳар кӣ он дуро ба шаб бихонад, ӯро ин ду оят (аз тамоми бадиҳо) басанда бошанд. (Бухорӣ; 4008 ва Муслим; 807)]] (, яъне моро бар касоне пирӯзӣ бахш, ки эшон динатро ва яктогии туро ва пайғамбарии пайғамбаронатро инкор намуданд ва дар парастиши ту касони дигарро шарик намуданд).
2:286

Тарҷума: Фирдавсии Нуралиён (дар ҳоли тарҷума ва таҳрир)